Hollanda’da Yüksek Enerji Fiyatları Sanayiyi Vuruyor: Fabrikalar Kapanıyor, Yatırımlar Başka Ülkelere Kayıyor

Hollanda’da yüksek enerji fiyatları, sanayi sektörünün uluslararası rekabet gücünü giderek zayıflatıyor. Özellikle yoğun enerji tüketen fabrikalar, komşu ülkelerdeki rakiplerine kıyasla çok daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalıyor. Bu durum bazı fabrikaların kapanmasına, yeni sanayi yatırımlarının ise Hollanda yerine enerji maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelere yönelmesine neden oluyor.

İklim ve Yeşil Büyümeden Sorumlu Bakan Stientje van Veldhoven (D66), perşembe günü Lüksemburg’da düzenlenen AB enerji bakanları toplantısında konuyu gündeme taşıdı.

Van Veldhoven, De Telegraaf gazetesine yaptığı açıklamada, “Açık ve net AB kurallarına ihtiyacımız var. Bu sorun rekabet gücümüz üzerinde çok büyük bir etki yaratıyor.” dedi.

Hollanda, Avrupa’nın en pahalı enerji ülkeleri arasında

Hollanda’daki sanayi kuruluşlarının en büyük sorunlarından biri, elektrik faturalarına yansıyan yüksek şebeke kullanım ücretleri. Elektrik faturalarının yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan bu ücretler, elektrik şebekesinin güçlendirilmesi ve denizdeki rüzgâr santrallerinin karaya bağlanması gibi altyapı yatırımlarının finansmanında kullanılıyor.

Ancak önümüzdeki yıllarda şebeke ücretlerinin daha da artması bekleniyor. Bu durum, özellikle kimya, metal, cam ve diğer enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Almanya yüzde 90’a varan destek sağlıyor

Hollanda’daki sanayicilerin tepkisini çeken en önemli konulardan biri, komşu ülkelerde uygulanan enerji destekleri arasındaki büyük farklılıklar. Fransa, sanayi kuruluşlarına şebeke maliyetlerinde önemli indirimler sağlarken Belçika’da tarifeler daha düşük seviyelerde bulunuyor. Almanya’da ise belirli şebeke maliyetleri için yüzde 90’a varan telafi mekanizmaları uygulanabiliyor.

Hollanda’da benzer desteklerin uygulanması, Hollanda Tüketiciler ve Piyasalar Kurumu (ACM) tarafından AB mevzuatına aykırı olduğu gerekçesiyle engelleniyor. Buna karşılık Alman düzenleyici kurumunun aynı Avrupa kurallarını farklı yorumlaması, iki ülke arasında rekabet eşitsizliği yaratıyor.

Hükümet 345 milyon euro ayırdı ancak kullanamıyor

Hollanda hükümeti, sanayi kuruluşlarının enerji maliyetlerini hafifletmek amacıyla 2028 yılı için 345 milyon euro kaynak ayırdı. Ancak AB kurallarının nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizlik nedeniyle bu para henüz ihtiyaç sahibi şirketlere aktarılamıyor.

Bakan Van Veldhoven, Almanya’daki gibi enerji yoğun işletmelere indirim sağlamak istediklerini belirterek şunları söyledi: “Uluslararası rekabetten ciddi şekilde etkilenen şirketlere yardımcı olmak için Almanya gibi biz de indirim uygulamak istiyoruz.”

Bakan, desteğin doğru şirketlere yönlendirilmesi için Avrupa Komisyonu’nun mevzuata açıklık getirmesi gerektiğini vurguladı.

Altı eyaletten hükümete acil yardım çağrısı

Sanayi sektöründeki sıkıntıların büyümesi üzerine Hollanda’daki altı eyalet yönetimi de hükümete çağrıda bulundu. Aralarında Güney Hollanda (Zuid-Holland) ve Limburg’un da bulunduğu eyaletler, 2028 yılı için ayrılan milyonlarca euroluk desteğin daha erken kullanılmasını istedi.

Eyalet yönetimleri, özellikle ağır sanayi kuruluşlarının mali açıdan kritik bir noktaya geldiğini belirterek gecikmenin yeni fabrika kapanmalarına yol açabileceği endişesini dile getirdi.

Elektrik vergileri de tartışma konusu

Sanayiye yönelik enerji desteklerinin yanı sıra hanelerin ödediği elektrik vergileri de AB gündeminde yer aldı. Avrupa Komisyonu, elektrik üzerindeki verginin doğal gaz vergisinden daha yüksek olmamasını sağlayacak bir düzenleme üzerinde çalışıyor.

Hollanda’da ısı pompası kullanan tüketiciler, tükettikleri enerji üzerinden doğal gazla çalışan kalorifer sistemlerini kullananlara kıyasla oransal olarak daha yüksek vergi ödüyor.

Elektrik vergilerinin düşürülmesi halinde, enerji tasarruflu ısı pompalarına yapılan yatırımların daha kısa sürede kendisini amorti etmesi mümkün olabilecek. Ancak söz konusu Avrupa düzenlemesi, perşembe günkü toplantıda Hollanda ve bazı diğer üye ülkelerin itirazları nedeniyle ilerleyemedi.

“Enerji vergileri ulusal yetki alanında kalmalı”

Bakan Van Veldhoven, elektrik kullanımını daha cazip hale getirecek teşviklerin değerlendirilmesine olumlu yaklaştığını ancak vergi politikalarının ülkelerin kendi yetkisinde kalması gerektiğini söyledi.

Vergilerin düşürülmesinin devlet bütçesi üzerinde etkileri olacağına dikkat çeken Bakan, bir verginin azaltılması halinde başka alanlarda harcamaların kısılması veya farklı vergilerin artırılması gerekebileceğini belirtti.

Sanayinin geleceği için kritik dönem

Hollanda hükümeti, Avrupa Birliği içinde ortak ve açık kurallar oluşturularak ülkeler arasındaki enerji maliyeti farklılıklarının azaltılmasını hedefliyor.

Özellikle enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler açısından önümüzdeki dönemde alınacak kararların büyük önem taşıdığı belirtiliyor.

Yüksek enerji fiyatları ve artan şebeke maliyetleri karşısında çözüm bulunamaması halinde, Hollanda’nın yeni sanayi yatırımlarını kaybetmeye devam etmesi ve mevcut fabrikaların üzerindeki ekonomik baskının daha da artması bekleniyor.