1 saat önce
8
Hollanda'da sperm bağışı ve doğurganlık kliniklerindeki uygulamalarla ilgili tartışmalar büyüyor. Sağlık Bakanı Sophie Hermans, Temsilciler Meclisi'nde yöneltilen sorulara verdiği yanıtlarda, çok sayıda çocuğun biyolojik babası olduğu ortaya çıkan sperm bağışçısı Simon konusunda bakanlığın geçmişte neden müdahale etmediğine ilişkin net bir açıklama yapmadı. Hermans, yaşananlardan etkilenen ailelerin uzun süre belirsizlik içinde kalmasından üzüntü duyduğunu belirtti.
2017'de bakanlık bilgi sahibi miydi?
Nieuwsuur'un daha önce yaptığı araştırmada, Simon'un hem doğurganlık klinikleri aracılığıyla hem de özel yollarla sperm bağışında bulunduğu ve bu yolla en az 121 çocuğun dünyaya geldiği ortaya çıkarılmıştı.
Simon ise daha sonra annelere gönderdiği bir mektupta, farklı yollarla en az 199 çocuğun babası olduğunu kendisi ifade etti.
Bakanlık, daha önce 2017 yılında Simon'un kitlesel sperm bağışçısı olduğundan haberdar olduğunu doğrulamıştı. Ancak Hermans'ın son açıklamalarında bu ifade değişti.
Bakan artık 2017 yılında yalnızca bir “sinyal” bulunduğunu söylüyor. Simon'un gerçekten kitlesel bağışçı olduğunun ise ancak 2025 yılında tespit edilebildiği belirtiliyor. Ancak bakanlık, 2017'de alınan bu sinyalin tam olarak neyle ilgili olduğunu açıklamadı.
Neden müdahale edilmedi?
En çok tartışılan konulardan biri de 2017'de alınan bilginin neden araştırılmadığı. Hermans, bakanlığın bu sinyal üzerine neden herhangi bir işlem yapmadığı sorusuna doğrudan yanıt vermedi.
O dönemde iki farklı sperm bağışçısıyla ilgili gelen sinyallerin ise aktif biçimde araştırıldığı belirtiliyor. Bunlardan biri, yüzlerce çocuğun biyolojik babası olduğu ortaya çıkan Jonathan Meijer'di.
Dönemin Sağlık Bakanı Edith Schippers ise o yıllarda tüm doğurganlık kliniklerinin kayıtlarının taranarak olası kitlesel sperm bağışçılarının belirlenmesi seçeneğini hayata geçirmemişti.
Böylece 2017 yılında Simon hakkında herhangi bir müdahale yapılmadı ve Simon'un sonraki yıllarda da çok sayıda çocuğun babası olmasının önüne geçilemedi.
Simon, donor yasasını değerlendiren komisyonda yer aldı
Simon'la ilgili dikkat çeken bir başka ayrıntı ise 2019 yılında ortaya çıktı. Simon, yeni sperm bağışı yasasının değerlendirilmesi için oluşturulan danışma komisyonunda görev aldı. Komisyonda Sağlık Bakanlığı çalışanları ile Sağlık ve Gençlik Müfettişliği (IGJ) temsilcileri de bulunuyordu.
Bakan Hermans, Simon'un bu komisyonda yer almış olmasından dolayı geriye dönük olarak üzüntü duyduğunu belirtti. Ancak bakanlık, Simon'un komisyona nasıl dahil edildiğine ve o dönemde neden engellenmediğine ilişkin nedenlerin artık tespit edilemediğini açıkladı.
Kapsamlı soruşturma başlatılacak
Hollanda hükümeti, doğurganlık kliniklerindeki usulsüzlükler ve sperm bağışı uygulamalarını kapsayan geniş kapsamlı bağımsız bir soruşturma başlatmaya hazırlanıyor. Soruşturmanın en erken 2027 ilkbaharında başlaması bekleniyor.
Araştırma, geçen yüzyılın ortalarından itibaren gerçekleştirilen sperm bağışlarından, Nisan 2025'te yürürlüğe giren son yasal değişikliğe kadar olan dönemi kapsayacak.
Bakan Hermans, soruşturmanın en fazla iki yıl sürmesini beklediklerini belirtti. Çalışmanın 2030'dan önce tamamlanması planlanıyor. Böylece sonuçların, o dönemde yapılması planlanan Donör Verileri Yapay Döllenme Yasası (Wdkb) değerlendirmesinde kullanılabileceği belirtiliyor.
Donör çocukları ve aileler için destek
Hermans, sperm bağışı yoluyla çocuk sahibi olan aileler ve donör çocuklarına daha fazla destek verilmesi gerektiğini de belirtti. Bakan, etkilenen ailelerle görüşmek istediğini açıkladı. Daha önce ise Sağlık Bakanlığı bu konuda kendisine doğrudan bir rol görmediğini belirtmişti.
Soy bağı ve aile geçmişi konusunda uzmanlaşmış Fiom kuruluşu da bu yıl geniş akrabalık ağlarının ve bunun donör çocukları üzerindeki psikolojik ve sosyal etkilerinin araştırıldığı bir çalışma başlattı. Fiom'un ilk sonuçlarını 2028 yılında açıklaması bekleniyor.
Simon'un spermi kullanılan kliniklere uyarı
Simon'un sperm bağışlarının Hollanda'daki birden fazla doğurganlık kliniğinde kullanıldığı belirlendi. Sağlık Bakanlığı geçen hafta bu kliniklere, Simon'un spermiyle çocuk sahibi olan annelerin nasıl bilgilendirileceğine ilişkin tavsiyeler gönderdi.
Bakanlığa göre bu kadınların önemli bir bölümü hâlâ çocuklarının Simon'un spermiyle dünyaya geldiğini bilmiyor.
Öte yandan IGJ, ülkedeki doğurganlık kliniklerini ziyaret etmeye başladı. Denetimlerde anneler ve sperm bağışçılarının kayıtlarının ne kadar dikkatli tutulduğu, kadınların yeterince bilgilendirilip bilgilendirilmediği ve gerekli onamların alınıp alınmadığı inceleniyor. Şu ana kadar bu yıl denetlenen kliniklerden yalnızca biri hakkında rapor yayımlandı.
Bir sperm bağışçısı en fazla 12 aileye bağış yapabilecek
Hollanda'da geçen yıl yapılan yasal değişiklikle bir sperm bağışçısının en fazla 12 aileye bağış yapabilmesi kuralı getirildi.
Daha önce 25 çocuk sınırı bulunuyordu. Ancak bu sayı yasal bir sınır değil, doğurganlık klinikleri için uygulanan bir kılavuz niteliğindeydi. Kitlesel sperm bağışlarının çocuklar açısından çeşitli sorunlara yol açabileceği belirtiliyor.
Çok sayıda biyolojik kardeşinin bulunduğunu öğrenen çocukların bu durumla psikolojik olarak başa çıkmasının zor olabileceği ifade ediliyor. Ayrıca donörün anne ve klinikleri yanıltmış olması halinde, çocukların biyolojik babalarıyla sağlıklı bir ilişki kurması da daha karmaşık hale gelebiliyor.
Genetik akrabayla karşılaşma riski
Kitlesel bağışçıların çocukları açısından bir diğer sorun da ileride sosyal ve romantik ilişkiler. Çok sayıda biyolojik kardeşin bulunması nedeniyle bu çocukların ileride farkında olmadan kan bağı bulunan biriyle ilişki kurma ihtimali konusunda endişeler bulunuyor.
Nieuwsuur'un geçen yıl yayımladığı bir araştırmada, kliniklerdeki hatalar nedeniyle Hollanda'da en az 85 kitlesel sperm bağışçısının ortaya çıktığı bildirilmişti.
Simon vakasıyla birlikte Hollanda'da sperm bağışı sistemindeki denetim, kayıt ve bilgilendirme uygulamalarının nasıl yürütüldüğü konusundaki tartışmalar da yeniden gündeme geldi.
Dutch (NL) · 
Turkish (TR) · 