Hollanda’da Kapalı Gençlik Bakımında Kalan Gençlere Yıllar Sonra Resmî Özür

Kapalı gençlik bakımında yaşananların boyutu, 2024 yılında Jason Bhugwandass tarafından hazırlanan bir raporla daha ayrıntılı şekilde ortaya çıktı.

Raporda, Zikos olarak bilinen özel kapalı bakım birimlerinde kalan 51 gencin yaşadıkları anlatıldı. Gençler saatlerce odalarında tutulduklarını, aşağılandıklarını ve hakarete uğradıklarını söyledi.

Bazıları fiziksel ve cinsel şiddete maruz kaldığını da bildirdi.

“Kendimi hapishanedeymiş gibi hissediyordum”

Bu gençlerden biri de bugün 25 yaşında olan G. M.

M., 13 yaşında annesi ve kız kardeşiyle birlikte Irak'tan Hollanda'ya geldi. Çocukluğunda yaşadığı savaş travmaları nedeniyle daha sonra travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) yaşadığı belirlendi.

15 yaşındayken yaşadığı ciddi psikolojik sorunların ardından yeniden hastaneye kaldırıldı.

Kısa süre sonra evine döndüğünde ise kapısına polis, Çocuk Koruma Kurulu ve aile gözetim görevlilerinden oluşan bir ekip geldi.

M.'e gözetim altına alındığı söylendi ve eşyalarını toplaması istendi.

“Sadece ağlıyordum çünkü gitmek istemiyordum.”

Bir minibüsle Harreveld'deki Zikos birimine götürülen M., karşılaştığı manzarayı yıllar sonra hâlâ unutamıyor.

Pencerelerde parmaklıklar, çevrede dikenli teller vardı. Bina ise daha önce çocuk hapishanesi olarak kullanılmıştı.

Günde yaklaşık 22 saat odasında tutuldu

M. merkeze girdikten sonra arandı ve yalnızca yerde bir yatağın bulunduğu odaya götürüldü. Kapı daha sonra kilitlendi. M., sonraki aylarda günde yaklaşık 22 saatini odasında kilitli geçirdiğini anlatıyor.

Günde iki kez yaklaşık 15 dakika hava almak için dışarı çıkarılmasına izin veriliyordu. Bazen de bir saatliğine ortak alana çıkabiliyordu.

“Orada kendimi çok yalnız hissettim” diyen M., kendisine neden oraya gönderildiğinin veya neden kilit altında tutulduğunun doğru düzgün açıklanmadığını söylüyor. Kendisine yalnızca “Bunu kendin hak ettin” denildiğini aktarıyor.

Günleri sayabilmek için kendisine verilen bir deftere takvim çizen M., merkezde geçirdiği her günü işaretledi.

İddiaya göre aşağılandı ve intihara teşvik edildi

M., kapalı merkezde yalnızca tecrit uygulamasından değil, personelin davranışlarından da zarar gördüğünü iddia etti. Bazı çalışanların kendisini her gün aşağıladığını ve psikolojik olarak yıprattığını ileri sürdü.

M.'in anlatımına göre çalışanlar odasındaki tuvaleti kullandıktan sonra suyu kapatıyor, bunun sonucunda genç kız günlerce kötü kokunun içinde kalıyordu.

Başka bir olayda ise başında yumurta kırıldığı ve kendisiyle alay edildiği iddiasında bulunuyor.

Ancak onu en fazla etkileyen olaylardan birinin, bazı çalışanların birkaç kez intihar etmesini söylemesi olduğunu belirtmesi. “İntihar eğilimi olan birine bunu nasıl söyleyebilirsiniz?” diye soruyor.

M., Zikos biriminde üç ay kaldıktan sonra yeniden ruh sağlığı hizmetlerinin açık bir birimine gönderildi.

Zikos birimleri kapatıldı

M.'in yaşadıkları, kapalı gençlik bakımına ilişkin daha geniş bir tartışmanın parçası.

Bhugwandass'ın 2024'te hazırladığı raporun ardından Zikos birimlerinde ciddi sorunlar bulunduğu ortaya çıktı. Hollanda Sağlık ve Gençlik Denetleme Kurumu da bakım hizmetlerinde çok sayıda sorun tespit etti. Bunun ardından Zikos birimleri kapatıldı.

Hollanda hükümeti, çocukların kapalı kurumlarda tutulmasının yaratabileceği zararların daha iyi anlaşılmasıyla birlikte 2030'dan itibaren kapalı gençlik bakımını tamamen sona erdirmeyi hedefliyor.

Kapalı bakım kapasitesi de son yıllarda önemli ölçüde azaltıldı. Hollanda Gençlik Enstitüsü verilerine göre 2017'de yaklaşık 1.500 olan yatak kapasitesi bugün 550'ye kadar geriledi.

“Özür önemli ama doğru yardım daha önemli”

M. daha sonra açık ruh sağlığı hizmetlerinde ihtiyacı olan tedaviyi alabildi ve büyük ölçüde toparlandı.

Bugün hayatına devam ediyor, gençlik bakım sektöründe deneyim uzmanı olarak çalışıyor ve eğitimine devam ediyor.

Ancak Harreveld'de yaşadıklarının etkilerinin tamamen ortadan kalkmadığını söylüyor. Kolayca aşırı uyarılabildiğini belirten M., ne zaman dinlenmesi gerektiğini anlamasına yardımcı olmaları için iki rehber köpek kullanıyor. Bugün yapılacak resmî özrü önemli buluyor.

M.'e göre kapalı gençlik bakımında zarar gören gençlerin yaşadıkları acıların kabul edilmesine ihtiyacı var.

Ancak onun için daha önemli olan başka bir konu var:

“Şimdi nihayet doğru yardımı almaları.”

Hükümet: “Derin ve kalıcı izler bıraktı”

Hollanda Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı (VWS), kapalı gençlik bakımında sorunlar yaşandığını kabul ediyor.

Bakanlık, gençlerin katı ve baskıcı bir ortamda tutulduğunu ve özgürlüklerini kısıtlayan uygulamalara aşırı ölçüde başvurulduğunu belirtiyor.

Bu uygulamaların birçok gençte “derin ve kalıcı izler” bıraktığı ifade ediliyor.

Bu nedenle hükümet, Jeugdzorg Nederland ve VNG ile birlikte mağdurlardan özür dilemek istiyor.

Bakanlık ayrıca önümüzdeki yıllarda bu gençler ve yakınları için çeşitli iyileştirme ve destek çalışmalarının yürütüleceğini açıkladı.

Yaşadıkları zarar nedeniyle hayatlarının bir bölümünde sorun yaşayan gençlere barınma, mali durum veya sağlık hizmetlerine erişim gibi alanlarda da destek sağlanması planlanıyor.