Hollanda’da Jetten Hükümeti Bütçe Krizinde: Koalisyon Ortakları Bile Anlaşamıyor

Bütçe görüşmelerinde beklenen anlaşma çıkmadı

Hükümetin planı, cuma günü muhalefet partilerinin desteğiyle Prinsjesdag bütçesi üzerinde anlaşmaya varıldığını açıklamaktı.

Ancak görüşmeler beklenen şekilde ilerlemedi. Koalisyonu oluşturan D66, VVD ve CDA arasında milyarlarca euroluk harcamalar ve tasarruflar konusunda henüz ortak bir noktaya ulaşılamadı.

Perşembe akşamı yapılan görüşmelerden sonuç çıkmayınca müzakerelerin cuma günü de devam etmesi kararlaştırıldı.

Zaman daralıyor

Normal takvime göre bütçenin cuma sabahı Bakanlar Kurulu'nda onaylanması ve ardından Danıştay'ın görüşüne gönderilmesi gerekiyordu.

Ancak hükümetin hâlâ bir miktar ek zamanı bulunuyor. Bütçe belgelerinin en geç pazartesi günü Danıştay'a gönderilmesi gerekiyor. Bu nedenle görüşmelerin hafta sonuna kadar uzaması ihtimali de bulunuyor.

Koalisyon ortaklarının başlangıçta uzun sürecek bir müzakere trafiğinden kaçınmak istediği belirtilirken, hükümetin artık böyle bir maraton görüşmesine doğru ilerlediği değerlendiriliyor.

Muhalefet partilerinin ise son günlerde görüşmelere davet edilmediği bildiriliyor. Bu nedenle hükümetin kısa süre içinde hem kendi içinde anlaşması hem de muhalefetten destek bulması giderek zorlaşıyor.

Hükümette sağa mı, sola mı gidileceği tartışması

Hollanda'daki mevcut hükümet bir azınlık hükümeti olduğu için bütçenin parlamentodan geçebilmesi açısından muhalefet desteğine ihtiyaç duyuyor.

Ancak hükümetin önündeki temel soru değişmiş değil: Daha sol politikalar için sol muhalefetle mi, yoksa daha sağ bir çizgi için sağ partilerle mi uzlaşılacak?

Bütçe görüşmelerinde milyarlarca euroluk kararların alınması gerekiyor. Bunlar arasında Box 3 olarak bilinen servet vergisi, savunma harcamaları, vatandaşların alım gücü ile emek ve servet üzerindeki vergiler bulunuyor.

Bu başlıkların her biri, hükümetin hem sol hem de sağ muhalefetle farklı anlaşmalar yapmasına imkan tanıyor.

“İskelet bütçe” seçeneği gündemde

Zamanın daralmasıyla birlikte hükümetin zor kararları ertelemesi ihtimali de güçleniyor.

Bu senaryoda Prinsjesdag için yalnızca temel hatları belirlenmiş bir “iskelet bütçe” hazırlanacak ve tartışmalı konulardaki nihai kararlar, Prinsjesdag sonrasında parlamentoda yapılacak ayrı bütçe görüşmelerine bırakılacak.

Böyle bir durumda hükümetin hangi siyasi yönde ilerleyeceği de ancak sonraki aylarda netleşecek.

Bu durum, Kral Willem-Alexander'ın Prinsjesdag'da yapacağı konuşmanın da büyük ölçüde genel ifadelerle sınırlı kalması anlamına gelebilir.

Liderler yeniden masaya oturacak

Başbakan Rob Jetten, Başbakan Yardımcısı ve VVD lideri Dilan Yeşilgöz, CDA lideri Henri Bontenbal ve Maliye Bakanı Eelco Heinen, cuma günü Bakanlar Kurulu toplantısının ardından yeniden bir araya gelecek.

Hükümet kaynakları, bütçe anlaşmazlığının hükümetin geleceğini tehdit etmediğini savunuyor. Kaynaklar yaşananları “sert müzakereler” olarak nitelendiriyor.

Ancak Jetten hükümeti, aylar önce karşılaştığı temel sorunla yeniden karşı karşıya: Azınlık hükümeti olarak iktidarda kalabilmek ve bütçeyi geçirebilmek için muhalefetten destek almak zorunda; fakat bu desteğin soldan mı, sağdan mı geleceği konusunda henüz karar verebilmiş değil.