Hollanda'da Binaların Temelindeki Sorunlar Büyüyor: Yaklaşık Yarım Milyon Bina Risk Altında

Hollanda Yaşam Çevresi ve Altyapı Konseyi'nin (Rli) hazırladığı rapor, iklim değişikliği ve düşen yeraltı su seviyelerinin sorunu daha da ağırlaştırdığına dikkat çekiyor.

120 binden fazla konutta acil onarım gerekiyor

Araştırmaya göre risk altındaki 425 bin binanın içinde 120 binden fazla konutta temel hasarı artık onarım gerektirecek seviyeye ulaştı.

Raporda, herhangi bir müdahale yapılmaması halinde toplam zararın 54 milyar euroya çıkabileceği belirtiliyor. Bu rakam yalnızca temel onarım masraflarını değil, konutların değer kaybını, binalar ve altyapıda oluşacak hasarları ile ekonomiye yönelik dolaylı etkileri de kapsıyor.

Temel hasarı nasıl ortaya çıkıyor?

Temel sorunları, binanın taşıyıcı sisteminin zayıflaması sonucu ortaya çıkıyor. Bu durum yapıların dengesini ve taşıma kapasitesini olumsuz etkiliyor.

Hasarın ilk belirtileri arasında:

• Duvar, zemin ve tavanlarda çatlaklar,
• Kapı ve pencerelerin sıkışması,
• Eğilen zeminler,
• Yamulan duvarlar bulunuyor.

Uzmanlara göre temel hasarının tek bir nedeni bulunmuyor. Düşen yeraltı su seviyeleri, kuraklık, bakteri kaynaklı bozulmalar, bina çevresindeki kazı çalışmaları, yapıların yaşlanması ve inşaat hataları çoğu zaman birlikte etkili oluyor.

İklim değişikliği riski artırıyor

Sorunun yaklaşık 20 yıldır devam ettiğine dikkat çekilen raporda, iklim değişikliğinin durumu daha da kötüleştirdiği ifade edildi.

Delft Teknoloji Üniversitesi ve Deltares Araştırma Enstitüsü'nden temel uzmanı Mandy Korff, yeraltı su seviyesinin temel hasarında belirleyici rol oynadığını söyledi.

Korff'a göre yeraltı suyu seviyesinin düşmesiyle birlikte zemin çöküyor ve özellikle kazık temel kullanılmayan evlerde binalar da zemine birlikte oturuyor.

"Su ve toprağa göre planlama yapılmalı"

Uzmanlar, gelecekte benzer sorunların önlenebilmesi için şehir planlamasında su ve toprağın özelliklerinin temel alınması gerektiğini vurguluyor.

Rli de özellikle yeni konutların sağlam zeminler üzerine inşa edilmesini öneriyor.

Ancak Hollanda'nın yılda yaklaşık 100 bin yeni konut inşa etmeyi hedeflediği bir dönemde uygun arazi bulmanın kolay olmadığı belirtiliyor. Uzmanlar, konut ihtiyacı ile ulaşım, tarım ve arazi kullanımı arasında yeni dengeler kurulması gerektiğini ifade ediyor.

Sigorta çoğu zaman masrafları karşılamıyor

Uzmanlara göre temel hasarı yalnızca ev sahiplerini değil, bankaları, belediyeleri ve sigorta sektörünü de ilgilendiriyor.

Hollanda Sigortacılar Birliği'nden Elias van Hees, temel onarım masraflarının çoğu sigorta poliçesi kapsamında karşılanmadığını belirtiyor. Çünkü hasar ani bir olaydan değil, yıllar içinde gelişen ve ev sahibinin doğrudan kontrol edemediği nedenlerden kaynaklanıyor.

Bu durum, ipotek veren bankalar açısından da risk oluşturuyor. Zira teminat olarak gösterilen konutların piyasa değeri düşebiliyor, hatta bazı durumlarda oturulamaz hale gelebiliyor.

Devlet destekli kredi imkânı

Yeterli gelire sahip ev sahipleri temel onarımı için kredi kullanabiliyor.

Geliri yetersiz olan haneler ise Sürdürülebilir Temel Onarım Fonu (Fonds Duurzaam Funderingsherstel) aracılığıyla destek alabiliyor. Bu fondan kredi kullananlar ilk üç yıl boyunca temel onarım kredisi için aylık ödeme yapmak zorunda kalmıyor.

Öte yandan merkezi hükümet, belediyeler, eyalet yönetimleri ve özel sektör temsilcileri, Ulusal Temel Sorunlarıyla Mücadele Programı kapsamında ortak çalışmalar yürütüyor.

Yılda yalnızca bin ev onarılıyor

Şu anda Hollanda'da yılda yaklaşık 1.000 konutun temel onarımı yapılabiliyor. Ancak uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda bu sayının 25 bine çıkarılması gerekiyor.

Korff, özellikle eski ev sahiplerinin temel hasarının belirtilerini ciddiye alması gerektiğini belirterek, duvarlarda çatlak oluşması veya kapı ve pencerelerin zor açılıp kapanmasının temel kontrolü yaptırmak için önemli uyarılar olduğunu söyledi.

Uzmanlar ayrıca ev sahiplerinin, mümkünse yapı ruhsatı ve inşaat planlarından binalarında hangi tür temel sistemi kullanıldığını öğrenmelerini tavsiye ediyor. Çünkü bu bilgi, olası hasarın tespiti ve onarım sürecini önemli ölçüde kolaylaştırabiliyor.