Kongo’da başlayan ve Uganda’ya sıçrayan Ebola salgını, komşu ülkeleri de tehdit ederek bölgesel krize dönüşüyor. 10 Afrika ülkesine daha acil durum uyarısı yapıldı. Aşısı olmayan Ebola varyantı bu ülkelerle ilişkileri olan ülkeleri de alarma geçirdi: Afrika’nın ticaret ve ulaşım ağları nedeni ile hastalığın sıçrama risk uykuları kaçırıyor. Deniz ve Karayolu ile bu ülkelerle ticaret ve turizm ilişkileri bulunan ülkelerin vatandaşları da teyakkuzda. Doğu Afrika uçuş ağlarına sahip Türk ve Hollandalı şirketlerin uçakları ve gemilerle İstanbul ve Amsterdam’a gelen yolcuların düşük ihtimalli de olsa bulaş riski oluşturma olasılığı pek çok insanı rahatsız ediyor. İstanbul ve Amsterdam Avrupa’daki önemli transit merkezlerden biri olarak öne çıkıyor ve Afrika’dan gelen yolcularda virüs bulunma ihtimali onlarla temasta olanlara da sıkıntı yaşatıyor.

Afrika CDC’den kritik uyarı: Ebola riski 10 ülkeye daha yayılabilir

Africa Centres for Disease Control and Prevention ve World Health Organization, Democratic Republic of the Congo ile Uganda merkezli Ebola salgınının bölgesel yayılma riski taşıdığı uyarısında bulundu. Uzmanlara göre özellikle sınır ticareti, madencilik koridorları ve uluslararası hava bağlantıları nedeniyle yalnızca Afrika değil Avrupa ve Orta Doğu ülkeleri de dolaylı risk zincirinin parçası haline gelebilir.

Africa Centres for Disease Control and Prevention Genel Direktörü Jean Kaseya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda’daki Ebola salgınının ardından 10 Afrika ülkesinin daha yüksek risk altında olduğunu açıkladı. Risk listesinde Güney Sudan, Ruanda, Kenya, Tanzanya, Etiyopya, Kongo Cumhuriyeti, Burundi, Angola, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Zambiya yer aldı.

World Health Organization ise 16 Mayıs 2026’da salgını “Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu” (PHEIC) ilan etti. DSÖ verilerine göre salgın, “Bundibugyo” adı verilen nadir Ebola varyantından kaynaklanıyor ve bu varyant için onaylanmış bir aşı ya da spesifik tedavi henüz bulunmuyor. ([Dünya Sağlık Örgütü][1])

DSÖ’nün 21 Mayıs tarihli durum raporuna göre Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 746 şüpheli vaka ve 176 ölüm bildirilirken, doğrulanmış vaka sayısı Uganda dahil toplam 85’e ulaştı. Salgın özellikle Ituri, Kuzey Kivu ve Güney Kivu bölgelerinde yoğunlaşıyor. ([Dünya Sağlık Örgütü][2])

Uzmanlar, salgının klasik kırsal Ebola zincirlerinden farklı olarak yoğun ticaret ve göç hareketlerinin bulunduğu madencilik bölgelerinde ortaya çıkmasının uluslararası yayılım riskini artırdığına dikkat çekiyor. DSÖ, Ituri bölgesinin Uganda ve Güney Sudan sınırlarına yakınlığı nedeniyle sınır ötesi bulaş riskinin “çok yüksek” olduğunu belirtiyor. ([Dünya Sağlık Örgütü][1])

Salgının küresel ölçekte endişe yaratmasının nedenlerinden biri de mevcut varyantın standart Ebola testlerinde ilk aşamada gözden kaçabilmesi. Bazı epidemiyoloji uzmanları, Bundibugyo varyantının ilk haftalarda yanlış negatif sonuçlar nedeniyle tespit edilememiş olabileceğini belirtiyor. ([Reddit][3])

Virüsün Ulaşım Ağları ile Yayılma İhtimali Uykuları Kaçırıyor

Afrika’daki ulaşım ağları nedeniyle risk yalnızca kıta ile sınırlı görülmüyor. Özellikle Avrupa, Körfez ve Türkiye bağlantılı transit uçuşlar;

Avrupa ve Orta Doğu ülkeleri salgınla ilgili gelişmeleri yakından izliyor

Doğrudan salgın bölgesine komşu olmayan ülkeler için en büyük riskin düzensiz sınır geçişleri değil, yoğun hava trafiği olduğu değerlendiriliyor. Uganda’nın başkenti Kampala ve bölgedeki ana transit merkezler; Avrupa, Körfez ve Türkiye bağlantılı hatlarla Afrika içi yolcu hareketinin önemli kavşakları arasında bulunuyor.

Şimdilik Avrupa’da doğrulanmış yerel bulaş bulunmuyor. Ancak DSÖ ve ABD CDC yetkilileri, salgının erken evrede olduğuna ve gerçek vaka sayısının resmi rakamların üzerinde olabileceğine dikkat çekiyor. ([Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri][4])

Hollanda’nın Afrika İle Ulaşım Ağları Sıkıntı Verir mi

Hollanda sağlık makamları, Doğu ve Orta Afrika ile güçlü ticaret, insani yardım ve hava ulaşımı bağlantıları nedeniyle Afrika’daki Ebola krizini yakından takip ediyor. Özellikle Amsterdam merkezli uluslararası hava trafiği Avrupa’nın sağlık güvenliği açısından kritik olduğu için pek çok insanın uykusunu kaçırabiliyor

Başta Amsterdam’daki Amsterdam Airport Schiphol olmak üzere Hollanda havacılık sistemi, Doğu Afrika bağlantılarında Avrupa’nın en yoğun transit merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Hollandalı bir havayolu şirketi halen Nairobi, Kigali, Entebbe ve Darüsselam gibi Doğu Afrika merkezlerine tarifeli uçuşlar gerçekleştiriyor. Şirketin Uganda’nın başkenti Kampala’ya doğrudan uçuşu bulunmuyor ancak Entebbe Uluslararası Havalimanı’na düzenli seferler sürüyor. Entebbe, Uganda’nın ana uluslararası giriş kapısı olarak kullanılıyor.

Hollanda’dan Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin salgın merkezine doğrudan tarifeli yolcu uçuşu bulunmuyor; yolculuklar genellikle Nairobi, Kigali, Addis Ababa veya İstanbul aktarmalı yapılıyor.

Hollanda’nın Afrika’daki sağlık ve kalkınma projeleri nedeniyle bölgede çalışan çok sayıda yardım kuruluşu personeli ve sağlık uzmanı da bulunuyor. Bu nedenle Hollanda sağlık makamlarının, özellikle transit yolcular üzerindeki epidemiyolojik takip sistemlerini güçlendirmesi bekleniyor.

Türkiye’nin Afrika açılımı Ebola risk analizlerini hızlandırabilir

Türkiye de son yıllarda Afrika ile hızla büyüyen diplomatik ve hava ulaşımı ağı nedeniyle Ebola salgınını yakından izleyen ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle İstanbul merkezli transit uçuş ağı dikkat çekiyor.

Türkiye ile Ebola riski altındaki Afrika ülkeleri arasındaki diplomatik, ticari ve hava ulaşımı bağlantıları son yıllarda önemli ölçüde arttı. Bu nedenle uzmanlar, Türkiye açısından temel riskin doğrudan salgın değil, uluslararası transit hareketlilik olduğunu belirtiyor.

Bir Türk havayolu şirketi Afrika’da en geniş uçuş ağına sahip küresel taşıyıcılardan biri konumunda. Şirketin güncel tarifelerinde Uganda’nın Entebbe kenti, Ruanda’nın Kigali kenti, Tanzanya’nın Darüsselam ve Zanzibar şehirleri, Kenya’nın Nairobi kenti, Etiyopya’nın Addis Ababa kenti ve Zambiya’nın Lusaka kenti gibi noktalara tarifeli uçuşlar bulunuyor.

Buna karşılık mevcut tarifelerde salgının merkezindeki Doğu Kongo’ya doğrudan İstanbul uçuşu bulunmuyor. Ancak bölgeye ulaşım çoğunlukla Ruanda, Uganda, Kenya veya Etiyopya aktarmalarıyla gerçekleştiriliyor.

Türkiye’nin Afrika açılımı kapsamında büyükelçilik sayısının son yıllarda hızla artması, Türk müteahhitlik firmalarının kıtadaki faaliyetleri, sağlık iş birlikleri ve insani yardım operasyonları da hareketliliği artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Paniğe gerek yok ama dikkali takipte yarar var

Sağlık uzmanları, Ebola’nın COVID-19 gibi solunum yoluyla bulaşan bir virüs olmadığını vurguluyor. Virüs; enfekte kişinin kanı, vücut sıvıları veya kontamine materyallerle temas sonucu yayılıyor. Bu nedenle havalimanlarında temas takibi, semptom taraması ve hızlı izolasyon kapasitesi kritik önem taşıyor. ([Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri][4])

Kaynaklar: 

[1]: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON602?utm_source=chatgpt.com “Ebola disease caused by Bundibugyo virus, Democratic Republic of the Congo & Uganda”
[2]: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON603?utm_source=chatgpt.com “Ebola disease caused by Bundibugyo virus – Democratic Republic of the Congo”
[3]: https://www.reddit.com/r/ebola/comments/1tkmu40/genexpert_cannot_detect_the_bundibugyo_ebola/?utm_source=chatgpt.com “GeneXpert cannot detect the Bundibugyo Ebola strain”
[4]: https://www.cdc.gov/media/releases/2026/cdc-mobilizes-international-ebola-response.html?utm_source=chatgpt.com “CDC Mobilizes International Response Following Ebola Disease Outbreak in DRC and Uganda | CDC Newsroom”