BEYAZ ZAMBAKLAR ÜLKESİ

Eğitim, Eğitim ve yine hep Eğitim.

Günaydın değerli okuyucularım. şu kapkaranlık dönemde gününüz ışık dolu aydın ve yüreğiniz ferah olsun.

Işık uzakta değil; “Benim manevi mirasım ilimdir.” diyen bir lidere sahip olan bir toplumun ışığı elbette yakınındadır. Aydın bir zihinde, bilimde, ilimde; yani tarafsız, ticarete bulaşmamış, gerçek anlamda kimsenin sağa sola çekmediği bir özgür eğitimdedir.

Onun için gericiye, yobaza çıkarcıya, cahile inat hem kendimizi eğiterek aydınlanacağız hem de çevremizi aydınlatacağız. Kesinlikle pes etmek yok; gece gündüz, her zaman özelimizde, işimizde ve hayatımızın her alanında, dünyamızda aydınlık saçalım. Sabahın ilk ışıklarıyla sizlere “Günaydın!” diyerek yazmaya başlıyorum.

Aslında yazacak o kadar konu var ki, hem anavatanımızda hem dünyada dert ettiğimiz onca konu var ki sıraya koysak ömür yetmez. Ben de biraz egoist bir yaklaşımla, uzun zaman önce okuyup kendimce çıkarımlar yaptığım bu aydınlatıcı kitabı tekrar tozlu raftan indirip kendimi ödüllendirerek bir solukta okudum.

Bu kitap, ünlü Rus yazar Grigory Petrov’un Beyaz Zambaklar Ülkesi adlı eseridir. Bu kitabın ana konusu eğitim, cehalet ve kalkınma üzerinedir. Bu eser bence yalnızca konunun geçtiği ülkenin, yani Finlandiya’nın kalkınma hikâyesi değil; aynı zamanda bir ülkenin kaderini değiştirebilecek temel dinamiklerin neler olduğunu gösteren ve maalesef her alanda kötüye giden anavatanımızı da aydınlatabilecek unut dolu bir kitap.

Bu kitabin ışığında Türkiye’ye baktığımızda, 1923’te yakılan eğitim meşalesinin bugün nasıl zayıfladığını, ekonomik sorunlarla cehaletin nasıl iç içe geçtiğini ve çürümeyi görmekteyiz.

Aslında kitabın anlattığı bir ulusun uyanışıdır. Kitap, 19. yüzyılda bataklıklarla kaplı, yoksul ve cahil bir Finlandiya’yı anlatıyor. Halk, kendi dilini ve kültürünü koruyamıyor; eğitimli sınıf ise halktan kopuk yaşıyordu; tıpkı günümüz Türkiye’sinde olduğu gibi. Ancak Snelman ve arkadaşları, kurtuluşun eğitimde ve halkı kucaklamada olduğunu görmüşler.

Öğretmenler köylere gitti, doktorlar bataklıkları kuruttu, din adamları sadece vaaz vermekle kalmayıp okullar açtı. Kısacası, aydınlar halkın içine indi; halk da kendi kaderine sahip çıktı.

Kitabın özüne baktığımızda şunu söyler: “Bir ülke, ancak insanı eğiterek ve herkesi üretime katarak kalkınır.” Günümüzde Finlandiya en mutlu ve en huzurlu; ekonomisi ve halkı gelişmiş, çağdaş bir ülkedir. Tabii günümüzün şartları… Sömürgeci ülkeler o günden farklı değildi.

Türkiye’mize dönersek: Eğitim masraflarını karşılayamayan bir halk… Her şehre bir üniversite açılmış ama bina var; ancak bina içi gibi eğitim kalitesi de o bina gibi bomboş. Bu nedenledir ki Eğitim Bakanı bile bu sisteme güvenmediğinden kızını özel okula gönderiyor.

Çiftçimiz, litresi 100 TL’den aldığı mazotla nereyi sürsün, nereyi eksin? Gübresi, suyu ve diğer giderleri… Emeğini zaten bu hesaba hiç katmadığı hâlde aldığı ürün kendini amorti etmeyi bir kenara bırakın, zarar bile ediyor.

Cehalet, yoksulluğun hem sebebi hem sonucudur; bu kısır döngüyü kırmanın tek yolu ise bilgiyi tabana yaymaktır. Bir ülkede bilimden, ilimden uzaklaşan; düşünmeyi reddeden bir toplum olursa, o toplumun cahillik, kandırılma ve bilinçsiz sürü mantığıyla uçuruma düşmesi kaçınılmazdır.

Kitapta yazdığı gibi bizde de Türkiye’nin geçmişteki eğitim seferberliği, Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren bu yaklaşımla başladı. Türkiye, Cumhuriyet’in ilk yıllarında tam da bu ruhu yakalamıştı. Köy Enstitüleri, 1940’lı yıllarda Anadolu’nun ücra köşelerinden çocukları alıp onları hem öğretmen hem ziraatçı hem de aydın olarak yetiştirdi. Amaç, her köye bir meşale taşımaktı. Harf Devrimi, Millet Mektepleri, Halkevleri… Hepsi aynı ideale hizmet ediyordu: halkı okuryazar kılmak, üretime katmak ve cehaleti yenmek.

Bu girişimler, Finlandiya modelinden ilham almıştı. Nitekim Atatürk’ün Beyaz Zambaklar Ülkesi kitabının okullarda okutulmasını tavsiye etmesi tesadüf değildi. O dönemde hedef, köy enstitüleriyle tabana inen, üretken ve bilinçli bir nesil yetiştirmekti.

Bugünün Gerçeği: Cehalet ve Ekonomik Kriz

Ne yazık ki bugün aynı tabloyu göremiyoruz. Eğitimde fırsat eşitsizliği, adam kayırma, liyakatten uzak yöneticiler… Bir ülkenin adım adım batışını görmekteyiz. Köy okulları, 1954’te tüm kazanımları ve başarıları görmelerine rağmen hepsi kapatıldı. Taşımalı eğitim yaygınlaştı ama nitelik tartışmalı. Öğretmenler ekonomik zorluklarla boğuşurken, öğrenciler sınav baskısı ve yetersiz altyapıyla mücadele ediyor. Okullaşma oranı yüksek olsa da gerçek anlamda öğrenme ve üretme kabiliyeti düşük.

Ekonomik tablo ise durumu daha da ağırlaştırdı. Örneğin eğitimli genç işsizliği yükseldi; mezun olan gençler iş bulamıyor. Üniversite bitirmiş onca gencimiz iş bulursa tabii… Oraya bile torpil, oraya bile bir siyasi el değerse, zincir marketlerde kasiyer gibi işlerde çalışmak zorunda kalıyor. Enflasyon ve hayat pahalılığı, ailelerin eğitime ayırdığı kaynağı eritiyor. Kırsalda tarım ve hayvancılık gerilerken, köyden kente göç artıyor; kentlerde ise ucuz iş gücü sömürülüyor.

Dolayısıyla cehalet sadece okuma yazma bilmemek değil; bilgiye erişememek, sorgulayamamak, üretememek demektir. Sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler, bilim karşıtlığı, kitap okuma oranlarının düşüklüğü… Hepsi bu çağdaş cehaletin göstergeleri.

Evet, Beyaz Zambaklar’dan alınacak bu günün çağında bile çok ders var.

Gıpta ettiğimiz Finlandiya’nın başarısı, sihirli bir değnekle değil; kararlılık, eğitim seferberliği ve halkı merkeze alan bir anlayışla geldi.

Kanımca Türkiye için de tek çıkış yolu bu: Eğitimi yeniden bir millî mesele hâline getirmek. Tabii ki tarikatlara ve dini şahsi çıkarlarına alet olan gerici emellere kurban etmeden ve eğitimi ticaretle bulaştırmamak şartıyla.

Köy Enstitüleri ruhunu çağdaş ihtiyaçlarla harmanlayarak her köye ve mahalleye nitelikli eğitim götürmek. Öğretmeni güçlendirmek; maddi ve manevi olarak öğretmenin itibarını iade etmek; onu sadece bilgi aktaran değil, toplumu dönüştüren bir öncü yapmak ve bu ruhu aşılamak. Kesinlikle üretimle eğitimi birleştirmek.

Mesleki eğitim, tarım, sanayi ve teknolojiyle entegre edilmeli; gençler okurken üretmeli, üretirken de öğrenmeli. Aslında günümüzün yapay zekâ çağında ihtiyaç duyulan meslekler için eğitim alanlarına gençleri yönlendirmek gerekir. Cehaletle topyekûn mücadele edilmeli.

Halk eğitim merkezleri, kütüphaneler, dijital platformlar aracılığıyla her yaşa hitap eden yaygın bir eğitim seferberliği başlatılmasına su gibi, hava gibi ihtiyacımız var.

Ve ekonomik adaleti sağlamamız gerek. Eğitim tek başına yeterli değil; gelir dağılımı düzeltilmeli, yoksullukla mücadele edilmeli ki insanlar yarınlarını düşünebilsin. Ve en önemlisi her alanda adalet olmalı; tarafsız, vicdanlı ve herkese eşit yaklaşan, anayasa ve kanunlar herkesten üstün sayılmalı.

Evet, sonuç olarak bu değerli kitapta yazdığı gibi Türkiye’de de bu güzel zambaklar yine açabilir. Beyaz Zambaklar Ülkesi bize şunu fısıldar:

Bir ülkenin en büyük zenginliği, eğitilmiş insanıdır. Türkiye, bir zamanlar bu gerçeği görmüş ve Köy Enstitüleri gibi cesur adımlar atmıştı. Bugün ekonomik sıkıntılar ve cehalet, o meşaleyi söndürmüş olsa da yeniden yakmak mümkündür. Yeter ki aydınlar halkın içine insin, halk kendi geleceğine sahip çıksın ve eğitim, siyaset üstü bir mesele olarak görülsün.

Unutmayalım ki bataklıklar kurutulmadan zambaklar açmaz. Cehalet yenilmeden kalkınma gelmez.

Sağlıkla ve cehaletten uzak kalın.

Mustafa Özcan

The post BEYAZ ZAMBAKLAR ÜLKESİ first appeared on Hollanda Haberleri.