Türkiye’de Süresiz Nafakaya AYM Freni: Boşanma Davalarında Yeni Dönem Başlıyor

Anayasa Mahkemesi’nden tartışmalı düzenlemeye iptal kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma sonrası ekonomik olarak yoksulluğa düşecek eşe ömür boyu nafaka talep etme hakkı tanıyan Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz” ibaresinin iptaline karar verdi.

Mahkeme, yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) dokuz aylık süre tanıdı.

Karar nasıl ortaya çıktı?

Süreç, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin önüne gelen bir davada, mevcut düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurmasıyla başladı.

Mevcut yasa, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak şartıyla süresiz nafaka talep etme hakkı veriyordu.

AYM Genel Kurulu, yaptığı değerlendirme sonucunda söz konusu düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti.

“Tüm nafakalar kaldırılmadı”

Uzmanlar, kararın kamuoyunda yanlış yorumlanmaması gerektiği konusunda uyarıyor.

Hollanda’da görev yapan Türk avukat Hilal Şanlı’ya göre karar yalnızca “yoksulluk nafakası” ile ilgili.

Türkiye’de ayrıca çocukların bakımını kapsayan iştirak nafakası ve dava sürecinde ödenen tedbir nafakası gibi farklı nafaka türleri bulunuyor.

Bu nedenle kararın “nafaka tamamen kaldırıldı” şeklinde değerlendirilmesi hukuken doğru kabul edilmiyor.

Mevcut nafakalar devam edecek mi?

Avukat Şanlı'ya göre AYM’nin kararı, mevcut nafaka ödemelerini otomatik olarak sona erdirmiyor.

Kesinleşmiş mahkeme kararları yürürlükte kalmaya devam edecek ve nafaka yükümlüleri mahkeme kararı olmadan ödemeleri durduramayacak.

Aksi durumda icra takibi, faiz yükümlülüğü ve yeni hukuki süreçler gündeme gelebilecek.

Geçmişte ödenen nafakalar geri alınabilir mi?

Hukukçuların ortak görüşü, Anayasa Mahkemesi kararlarının kural olarak geriye yürümediği yönünde.

Bu nedenle geçmiş yıllarda ödenmiş nafakaların sırf bu karar nedeniyle geri talep edilmesi mümkün görünmüyor.

Kararın etkisi geçmişten çok gelecekteki nafaka ilişkileri üzerinde hissedilecek.

Yeni sistem nasıl olabilir?

Gözler şimdi TBMM’nin hazırlayacağı yeni düzenlemeye çevrildi.

Şanlı'ya göre yeni modelde;

• Evliliğin süresi,
• Tarafların yaşı,
• Çalışma ve gelir durumu,
• Çocukların bakım sorumluluğu,
• Sağlık koşulları,
• Evlilik nedeniyle kariyer kaybı yaşanıp yaşanmadığı

gibi kriterlerin dikkate alınması bekleniyor.

Böylece her dava için aynı sonucu doğuran “otomatik süresiz nafaka” yerine, somut olayın koşullarına göre belirlenen daha esnek bir sistem oluşturulması hedefleniyor.

Dokuz aylık kritik süreç

Şanlı, kararın ardından hem nafaka ödeyenlerin hem de nafaka alanların aceleci davranmaması gerektiğini vurguladı.

Bu süreçte nafakanın kaldırılması veya azaltılması talep eden kişiler aile mahkemelerine başvurabilecek. Devam eden boşanma davalarında ise AYM kararı, hâkimlerin değerlendirmelerinde önemli bir referans noktası olarak kullanılabilecek.

Tartışma bitmedi, yeni bir dönem başladı

AYM’nin kararı, nafaka kurumunu tamamen ortadan kaldırmıyor. Ancak boşanma sonrası ekonomik destek sisteminin yeniden şekillendirilmesinin önünü açıyor.

Önümüzdeki dokuz ay içinde hazırlanacak yeni yasal düzenlemenin, hem ekonomik olarak korunmaya ihtiyaç duyan eşleri güvence altına alması hem de nafaka yükümlülerinin yıllarca sürebilen ödeme yüklerine ilişkin eleştirileri dikkate alması bekleniyor.

Bu nedenle hukuk çevreleri, TBMM’nin atacağı adımların Türkiye’de aile hukuku açısından son yılların en önemli reformlarından biri olabileceğini değerlendiriyor.