Hollanda, Plastik İçeren Sakızların Yasaklanmasını İstiyor: Çevre Kirliliği Tartışması Büyüyor

Sakızlar da mikroplastik kaynağı

Hollanda Altyapı ve Su Yönetimi Devlet Sekreteri Bertram, plastik içeren sakızların çevre kirliliğine yol açtığını belirterek Avrupa Komisyonu'na resmi çağrıda bulundu.

Hükümete göre piyasadaki sakızların büyük bölümü petrol türevi sentetik polimerlerden, yani plastikten üretiliyor. Çiğnendikten sonra sokağa atılan sakızlar zamanla parçalanarak mikroplastiklerin çevreye karışmasına neden oluyor.

Bu nedenle Lahey yönetimi, yalnızca doğal içeriklerden üretilen sakızların satışına izin verilmesini istiyor.

Yetkililer, önerinin temel gerekçesinin insan sağlığından çok çevresel etkiler olduğunu vurguluyor.

Her yıl milyonlarca kilo sakız tüketiliyor

Hollanda'da yılda yaklaşık 3,5 milyon kilogram sakız tüketildiği belirtiliyor.

Yetkililere göre sigara izmaritlerinden sonra en yaygın çöp türlerinden biri sakızlar. Hollanda Karayolları ve Su Yönetimi Kurumu Rijkswaterstaat'ın verilerine göre sakızlar, ülkedeki tüm sokak çöplerinin yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyor.

Özellikle alışveriş merkezleri, tren istasyonları, otobüs durakları ve restoranların bulunduğu bölgelerde sakız atıkları yoğun olarak görülüyor.

Bir sakızın doğada yok olması 100 yılı bulabiliyor

Çevre uzmanları, plastik içeren geleneksel sakızların doğada tamamen parçalanmasının 20 ila 100 yıl arasında sürebileceğini belirtiyor.

Doğal içeriklerden üretilen sakızların ise birkaç hafta ile 10 yıl arasında çözünebildiği ifade ediliyor.

Hollanda hükümeti, bu nedenle plastik bazlı sakızların tamamen piyasadan kaldırılmasının çevre üzerindeki yükü azaltacağını savunuyor.

Belediyeler temizlik maliyetlerinden şikâyetçi

Sakızların kaldırılması belediyeler için ciddi bir maliyet oluşturuyor.

Temizlik ekipleri genellikle özel buhar makineleri ve çözücü kimyasallar kullanıyor. Bazı bölgelerde ise hâlâ spatula benzeri el aletleriyle kaldırma işlemi yapılıyor.

Lahey Belediyesi, yalnızca kentin en işlek alışveriş caddelerinden biri olan Grote Marktstraat'taki sakız temizliği için yılda yaklaşık 150 bin avro harcandığını açıkladı.

Doğal sakızlar da tartışma konusu

Plastik içermeyen doğal sakızlar çevre dostu alternatif olarak öne çıkıyor.

Ancak son dönemde yapılan bazı araştırmalarda bu ürünlerde de mikroplastik izlerine rastlandığı bildirildi. Araştırmacılar, bu parçacıkların üretim sürecinden mi yoksa başka kaynaklardan mı geldiğinin henüz netleşmediğini belirtiyor.

Bu durum, sakız kaynaklı mikroplastik kirliliği konusunda daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.

Sektör temsilcileri karşı çıkıyor

Sakız ve şekerleme üreticilerini temsil eden Hollanda merkezli VBZ ile Avrupa Sakız Üreticileri Birliği ICGA-Europe ise öneriye karşı çıkıyor.

Kuruluşlar, plastik içeren sakızlara yönelik olası bir yasağın tüketiciler, üreticiler ve şekerleme sektörü üzerinde önemli etkiler yaratacağını savunuyor.

Sektör temsilcilerine göre tek kullanımlık plastiklere ilişkin Avrupa düzenlemeleri esas olarak ambalajlar, pipetler ve elektronik sigaralar gibi ürünleri hedefliyor. Sakızların bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği görüşüne katılmıyorlar.

Avrupa Birliği'nin gündeminde daha geniş yasaklar da var

Hollanda'nın önerisi, Avrupa Birliği'nin tek kullanımlık plastiklere ilişkin mevzuatını gözden geçirdiği dönemde geldi.

Lahey yönetimi yalnızca plastik içeren sakızların değil; sigara filtrelerinin, tek kullanımlık elektronik sigaraların, plastik karıştırıcıların, plastik çubuklu dondurma ve lolipopların, plastik konfetilerin ve yapay kar ürünlerinin de yasaklanmasını talep ediyor.

Avrupa Komisyonu'nun yürüttüğü değerlendirme sürecinin gelecek yıl tamamlanması bekleniyor. Olası bir yasak kararının ise en erken 2030 yılında yürürlüğe girebileceği belirtiliyor.

Temizlikten önlemeye geçiş çağrısı

Hollandalı belediyeler, yıllardır sokaklardan sakız temizlemek için önemli kaynaklar ayırıyor. Ancak yerel yönetimler, sorunun yalnızca temizlik çalışmalarıyla çözülemeyeceğini savunuyor.

Belediyelerin ortak görüşü, çevreye zarar veren ürünlerin kullanımını azaltmanın, ortaya çıkan kirliliği temizlemekten daha etkili ve daha ekonomik bir çözüm olacağı yönünde. Avrupa Birliği'nin önümüzdeki dönemde vereceği kararın, plastik içeren sakızların geleceğini belirlemesi bekleniyor.