Hollanda Gazetesi 15 Temmuz Darbe Girişimi'nin 10. Yılında Analiz Yazısı Kaleme Aldı

Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe girişiminin üzerinden 10 yıl geçti. De Telegraaf gazetesinde yayımlanan analizde, İstanbul ve Ankara'da yaşanan olaylar ile darbe girişiminin Türkiye'nin siyasi yönelimleri üzerindeki etkileri değerlendirildi.

Darbe girişimi sırasında İstanbul'daki Boğaz köprüleri askerler tarafından kapatılırken, Ankara semalarında savaş uçakları alçak uçuş yaptı. Devlet televizyonu TRT'nin binası kısa süreliğine darbeci askerlerin kontrolüne geçti ve burada hazırlanan bildiri zorla okutuldu.

Ankara'daki Türkiye Büyük Millet Meclisi de saldırılarda hasar gördü.

Erdoğan'ın çağrısı ve kitlesel seferberlik

Analizde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın darbe girişimi sırasında tatil yaptığı Marmaris'ten ayrıldıktan sonra televizyon kanallarına FaceTime bağlantısıyla bağlanarak halka yaptığı çağrının kritik rol oynadığı belirtildi.

Yazıya göre Erdoğan'ın vatandaşları meydanlara davet eden çağrısı, ülke genelindeki camilerden yapılan anonslarla desteklendi.

Darbe girişiminin cuma akşamı gerçekleşmesinin de kitlesel mobilizasyonu kolaylaştırdığı ifade edilirken, yüz binlerce kişinin sokaklara çıkarak darbe girişimine karşı protestolara katıldığı aktarıldı.

Güvenlik güçleri ve darbe karşıtı sivillerin müdahalesiyle girişimin başarısızlığa uğradığı belirtilen analizde, olaylarda 250'den fazla kişinin hayatını kaybettiği, 2 binden fazla kişinin yaralandığı hatırlatıldı.

Ankara'nın hedefinde Gülen yapılanması vardı

Darbe girişiminin ardından Türk hükümeti, sorumluluğun Fethullah Gülen'in liderliğindeki yapıya ait olduğunu açıkladı.

Türk makamları tarafından "FETÖ" olarak tanımlanan yapılanmanın, yargı, emniyet, eğitim, medya, iş dünyası ve ordunun bazı kademelerinde örgütlendiği savunuldu.

1999 yılından itibaren ABD'de yaşayan Fethullah Gülen ise darbe girişimiyle bağlantılı olduğu iddialarını reddetti. Türkiye, Gülen'in iadesi için Washington'a birçok kez çağrıda bulundu ancak ABD yönetimi bu talepleri kabul etmedi.

Gülen, Ekim 2024'te ABD'de hayatını kaybetti.

Darbe girişimi sonrası olağanüstü hal dönemi

Analizde, darbe girişiminin ardından Türkiye'de yaklaşık iki yıl süren olağanüstü hal ilan edildiği hatırlatıldı.

Bu süreçte yüz binlerce kamu görevlisinin görevden uzaklaştırıldığı veya ihraç edildiği, çok sayıda kişinin gözaltına alındığı ya da tutuklandığı belirtildi.

Ayrıca yüzlerce medya kuruluşu, okul, üniversite, vakıf ve derneğin kapatıldığı ifade edildi.

Batılı ülkeler ve uluslararası insan hakları kuruluşları, olağanüstü hal uygulamaları ve yargı süreçlerine ilişkin eleştirilerde bulunurken, Ankara ise alınan tedbirlerin devlet kurumlarının yeniden yapılandırılması ve güvenlik tehdidinin ortadan kaldırılması için gerekli olduğunu savundu.

ABD ile ilişkiler gerildi

Yazıda, darbe girişiminin ardından Türkiye'de ABD karşıtı duyguların güçlendiği değerlendirmesine de yer verildi.

Bazı kesimlerin Washington'un darbe girişimindeki rolüne ilişkin şüpheler taşıdığı belirtilirken, ABD'nin Suriye'deki Kürt güçlerine verdiği destek nedeniyle iki ülke arasındaki görüş ayrılıklarının derinleştiği ifade edildi.

Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kaldığı ve F-35 savaş uçağı programından çıkarıldığı da hatırlatıldı.

"Türkiye'nin yöneliminde kırılma noktası"

De Telegraaf'taki analizde, başarısız darbe girişiminin Türkiye'nin siyasi ve toplumsal yapısında kalıcı etkiler bıraktığı görüşüne yer verildi.

Yazıda, 15 Temmuz sonrasında başlatılan operasyonların Gülen yapılanmasına yönelik kapsamlı bir tasfiye sürecine dönüştüğü, aynı zamanda Türkiye'nin dış politikada daha bağımsız ve daha milliyetçi bir çizgi izlemeye başladığı öne sürüldü.

Analizin sonunda ise son yıllarda Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerin yeniden toparlanma eğilimine girdiği belirtilirken, 15 Temmuz 2016'nın Türkiye'nin yakın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olmaya devam ettiği değerlendirmesi yapıldı.