Hollanda’da hiç çalışamaz olanların ödeneğinde köklü değişiklik gündemde

Hollanda’da çalışma hayatına bir daha dönemeyecek derecede iş göremez durumda olan kişilere verilen ödeneklerin geleceği tartışma konusu oldu.

Hollanda hükümeti iş göremezlik sistemini yeniden şekillendirmek istiyor Sendikalar, kalıcı iş göremezler için uygulanan IVA ödeneğinin korunmasını isterken, hükümet bütçe tasarrufu ve sistem reformu kapsamında bu uygulamayı kaldırmayı değerlendiriyor. Hükümetin planları hayata geçerse, gelecekte tamamen ve kalıcı olarak çalışamayacak durumda olan kişiler için mevcut sistem önemli ölçüde değişecek. Hükümet sosyal güvenlik harcamalarını azaltmayı hedefliyor Hollanda Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı, emeklilik (AOW), işsizlik (WW) ve iş göremezlik (WIA) ödeneklerinde toplam 6,5 milyar euroluk tasarruf yapılmasını hedefliyor. Sendikaların ülke çapında eylem tehdidinde bulunmasının ardından hükümet emeklilik yaşının artırılması planını geri çekti. Ancak diğer tasarruf tedbirleri konusunda hükümet ve sosyal taraflar arasındaki müzakereler devam ediyor. IVA ödeneğinin kaldırılması planlanıyor Hükümetin gündemindeki en dikkat çekici önerilerden biri, kalıcı ve tam iş göremez kişiler için uygulanan IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) ödeneğinin kaldırılması. IVA, Hollanda’daki iş göremezlik sistemi olan WIA kapsamındaki iki temel uygulamadan biri olarak biliniyor. Bu ödenek, sağlık durumunun düzelmesi beklenmeyen ve çalışma hayatına geri dönme ihtimali bulunmayan kişiler için veriliyor. Planlanan değişiklikle birlikte bu kişiler de mevcutta kısmi veya geçici iş göremezler için kullanılan WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) sistemine dahil edilecek. Yeni sistem daha düşük ödeme anlamına gelebilir WGA ödeneği, IVA’ya kıyasla daha düşük seviyede bulunuyor. Bu nedenle sendikalar, kalıcı olarak çalışamayacak kişilerin gelir kaybına uğrayabileceği uyarısında bulunuyor. Hükümetin hesaplamalarına göre IVA’nın kaldırılması yıllık bazda 1 milyar euronun üzerinde tasarruf sağlayacak. Ayrıca Sosyal İşler Bakanı Hans Vijlbrief, azami ödenek miktarının yüzde 20 azaltılmasını da gündeme getirdi. Ancak Bakan Vijlbrief, sistemdeki sorunların yalnızca kesintilerle çözülemeyeceğini de kabul ediyor. Uzmanlara göre asıl sorun karmaşık yapı Ekonomist ve akademisyen Maarten Lindeboom, mevcut WIA sisteminin son derece karmaşık olduğunu belirtiyor. Lindeboom’a göre hem hak sahipleri hem de uygulayıcı kurumlar sistemin işleyişini anlamakta zorlanıyor. Karmaşık kurallar nedeniyle sık sık hatalar yapılıyor ve bunların düzeltilmesi ciddi maliyetler yaratıyor. Nitekim Hollanda İşçi Sigortaları Kurumu olan UWV, geçmişte yapılan WIA hesaplama hatalarını düzeltmek için yaklaşık 100 milyon euro maliyetli bir süreç yürütüyor. Doktor eksikliği sistemi zorluyor Uzmanlar, kalıcı iş göremezlik kararının verilmesinin de oldukça zor olduğuna dikkat çekiyor. Sigorta doktorlarının bir kişinin gelecekte hiç çalışamayacağına karar vermesi her zaman kolay olmuyor. Bu nedenle tek bir iş göremezlik sistemi oluşturulmasının hem bürokrasiyi azaltabileceği hem de yeniden değerlendirme süreçlerini kolaylaştırabileceği belirtiliyor. Ayrıca bazı işverenlerin, çalışanları için IVA kararı çıkmasını tercih ettiği çünkü bu durumda mali sorumluluklarının azaldığı ifade ediliyor. İş göremezlik başvuruları hızla artıyor Ekonomist Jasper J. van Dijk ise asıl problemin sistemin finansmanından çok başvuru sayılarındaki hızlı artış olduğunu söylüyor. Uzmanlara göre Hollanda nüfusunun yaşlanması, kronik sağlık sorunlarının artması ve özellikle psikolojik rahatsızlıkların yaygınlaşması nedeniyle iş göremezlik başvuruları son yıllarda ciddi şekilde yükseldi. Buna karşılık yeterli sayıda sigorta doktoru bulunmaması, başvuruların değerlendirilmesinde uzun bekleme sürelerine yol açıyor. Ruhsal sorunlar başvuruların üçte birini oluşturuyor Son yıllarda özellikle ruh sağlığı kaynaklı iş göremezlik vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Verilere göre WIA başvurularının yaklaşık üçte biri depresyon, tükenmişlik sendromu, anksiyete ve diğer psikolojik sorunlar nedeniyle yapılıyor. Uzun süreli Covid vakalarının da iş göremezlik rakamlarını artıran faktörlerden biri olduğu belirtiliyor. Özellikle genç kadınlar arasında ruhsal sorunlar nedeniyle iş hayatından uzaklaşanların sayısında artış gözleniyor. İşverenlere önleyici tedbir çağrısı Aralık ayında yayımlanan hükümet araştırmasına göre şirketlerin önemli bir bölümü çalışanların sağlık ve güvenlik risklerini yeterince değerlendirmiyor. Araştırma, işletmelerin yalnızca üçte ikisinin yasal zorunluluk olan sağlık ve güvenlik risk analizlerini düzenli olarak yaptığını ortaya koydu. Uzmanlar, iş yerlerinde stres, tükenmişlik ve psikolojik baskı gibi sorunların önlenmesine yönelik politikaların daha sistematik hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor. Son beş yılda stres kaynaklı devamsızlık günlerinin yüzde 43 oranında arttığı belirtilirken, iş göremezlik sistemindeki yükün azaltılması için önleyici sağlık politikalarının büyük önem taşıdığı ifade ediliyor. Reform tartışmaları devam edecek Sendikalar, bütçe tasarrufu amacıyla hasta ve iş göremez bireylerin gelirlerinin azaltılmasına karşı çıkıyor. Buna karşın hükümet, sosyal güvenlik sisteminin daha sürdürülebilir ve uygulanabilir hale getirilmesi için reformların kaçınılmaz olduğunu savunuyor. Önümüzdeki dönemde Hollanda’da iş göremezlik sisteminin nasıl yeniden yapılandırılacağı ve IVA ödeneğinin geleceği, hükümet ile sosyal taraflar arasındaki müzakerelerin en önemli başlıklarından biri olmaya devam edecek. YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)

Hollanda’da hiç çalışamaz olanların ödeneğinde köklü değişiklik gündemde yazısı ilk önce Ufuk Media üzerinde ortaya çıktı.