Hollanda’da Her Gün Yaklaşık 10 Yeni Elektrik Trafosu Kuruluyor: Şebekeyi Büyütme Yarışı Sürüyor

Hollanda’da elektrik şebekesinin kapasitesi, enerji dönüşümünün hız kazanmasıyla birlikte giderek daha fazla baskı altında kalıyor. Güneş panelleri, elektrikli araç şarj istasyonları, klimalar ve ısı pompaları gibi sistemlerin yaygınlaşması, mevcut altyapının genişletilmesini zorunlu hale getiriyor.

Bu kapsamda ülke genelinde binlerce yeni trafo merkezi kuruluyor. Hollanda’da halen yaklaşık 100 bin trafo merkezi bulunuyor. Bu tesislerde 10 bin voltluk elektrik, evlerde kullanılan 230 volta dönüştürülüyor.

Şebeke işletmecilerinin verilerine göre 2024 yılında 2 bin 419 yeni trafo merkezi hizmete alındı. Bu sayı 2023’te bin 501 olarak kaydedilmişti. Veriler, ülkede iş günü başına ortalama yaklaşık 10 yeni tesisin devreye girdiğine işaret ediyor.

2050’ye kadar 50 bin yeni trafo merkezi planlanıyor

Şebeke işletmecilerini temsil eden Netbeheer Nederland’a göre, 2050 yılına kadar yaklaşık 50 bin yeni trafo merkezine daha ihtiyaç duyulacak.

Yetkililer, gelecekteki elektrik tüketimi dikkate alındığında bir trafo merkezinin ortalama 100 konutun enerji ihtiyacını karşılayabildiğini belirtiyor.

Yeni tesislerin yerleri, şebeke işletmecileri ile belediyeler tarafından ortaklaşa belirleniyor. Karar sürecinde bölgedeki nüfus yoğunluğu, elektrikli araç kullanımı, güneş enerjisi sistemleri ve elektrikli pişirme ekipmanlarının yaygınlığı gibi unsurlar dikkate alınıyor.

Ayrıca tesislerin sel ve su baskınlarından etkilenmemesi için belirli teknik şartların karşılanması gerekiyor.

Yer seçimi zaman zaman tartışma yaratıyor

Trafo merkezlerinin konumu bazı bölgelerde tartışmalara yol açabiliyor.

Belediyeler, trafik güvenliği, çocuk oyun alanları, tarihi dokunun korunması ve çevredeki yapıların görünümü gibi faktörleri göz önünde bulundururken, bazı mahalle sakinleri de tesislerin yerleşimi ve görünümüne itiraz ediyor.

Ancak Hollanda’daki mevcut düzenlemelere göre yüksekliği üç metreyi, alanı ise 15 metrekareyi aşmayan bu tür yapılar için inşaat ruhsatı gerekmiyor. Bu nedenle çevrede yaşayanların yer seçimine karşı resmî itirazda bulunma imkânı bulunmuyor.

Hollanda Belediyeler Birliği (VNG), buna rağmen vatandaşların yaşadıkları çevreye ilişkin görüş bildirme hakkına sahip olduğunu belirtiyor. Ancak bu katılım mekanizmalarının nasıl işleyeceği belediyeden belediyeye değişiklik gösterebiliyor.

Trafo merkezleri artık sadece işlevsel yapılar değil

Geleneksel olarak gri, yeşil veya kahverengi renklerde inşa edilen trafo merkezleri, uzun yıllar boyunca yalnızca teknik altyapının bir parçası olarak görüldü. Ancak yeni projelerde estetik kaygılar da daha fazla öne çıkmaya başladı.

Netbeheer Nederland Sözcüsü Theo Scholte, Utrecht kentinde düzenlenen tasarım yarışmasını bu alandaki son örneklerden biri olarak gösteriyor.

Yarışmaya katılan vatandaşlar, trafo merkezlerini farklı işlevlerle birleştiren tasarımlar sundu. Öneriler arasında cep telefonu şarj noktaları, kablosuz internet erişim noktaları, kitap değişim dolapları ve oturma alanları bulunan projeler yer aldı.

Bazı tasarımlarda ise yapıların etrafının güller ve bitkilerle çevrili küçük kamusal alanlara dönüştürülmesi önerildi.

Belediyeler yeni tasarımlar deniyor

Lahey başta olmak üzere birçok kentte trafo merkezleri sanatçılar tarafından boyanarak yeniden tasarlandı. Alkmaar, Baarn ve diğer bazı belediyelerde ise dekoratif kaplamalar ve yeşil çatı uygulamaları deneniyor.

Şebeke işletmecileri Liander ve Stedin de çeşitli şehirlerde yerel temalara uygun sanatsal çalışmaların hayata geçirildiğini belirtiyor.

Enerji dönüşümünün daha fazla standartlaşma ve hızlı inşaat gerektirmesine rağmen, yerel yönetimler ve vatandaşlar yeni altyapı unsurlarının kent dokusuna uyum sağlamasını istiyor.

Yetkililerden güvenlik uyarısı

Yetkililer, trafo merkezlerinin Hollanda ve Avrupa Birliği güvenlik standartlarına uygun şekilde tasarlandığını vurguluyor.

Tesislerin yetkisiz kişilere kapalı olduğu ve herhangi bir arıza durumunda sistemlerin otomatik olarak devre dışı kaldığı belirtiliyor.

Netbeheer Nederland Sözcüsü Theo Scholte, bu yapıların çevrede yaşayanlar ve çocuklar için güvenli olduğunu ancak teknik tesisler olmaları nedeniyle üzerlerine çıkılmaması ve oyun alanı olarak kullanılmaması gerektiğini söyledi.

Yetkililer, vandalizm veya hasar durumlarında vatandaşların ilgili şebeke işletmecilerine bilgi vermesini tavsiye ediyor.