Moluklar 75 Yıldır Hollanda'da: "Gelecek Geçici, Tarih Kalıcı"

21 Mart'ta, Hollanda’ya ilk Moluk ailelerinin geldiği günün üzerinden tam 75 yıl geçti. Rotterdam limanına demirleyen ilk geminin ardından, ülke genelinde bu önemli göç tarihi farklı etkinliklerle anıldı ve anılmaya da devam ediyor. Bu yaz, aynı zamanda Rotterdam kentindeki Lloydkade’de ilk Moluk gemilerinin yanaştığı noktaya ulusal bir anıt da dikilecek.

75 yıl önce yaşananlar, sadece bir göç hikayesi değil; aynı zamanda Hollanda-Moluk ilişkilerinde uzun süren adaletsizliklerin ve özür beklentilerinin simgesi haline geldi.

Van Agt’tan Kral’a Mektup

Eski Hollanda Başbakanı Dries van Agt, ölümünden üç yıl önce Kral Willem-Alexander’a bir mektup göndererek Moluklar için resmi özür talebinde bulundu. Van Agt, Hollanda hükümetinin Moluklara davranış şekli nedeniyle devlet başkanı olarak kralın özür dilemesini istemişti. Hükümet Bilgi Servisi (Rijksvoorlichtingsdienst) (RVD), mektubun içeriği ve kral tarafından alındığını doğruladı.

Van Agt, 1970’lerin sonunda, yıllarca hak mücadelesi veren bir grup Moluk gencinin şiddet eylemlerine başvurduğu dönemde Adalet Bakanı’ydı. Moluk gençler, Hollanda’ya “geçici” olarak gelen ve 20 yılı aşkın süredir geri dönemeyen topluluklarının durumuna dikkat çekmek istemişti.

1977’de Van Agt yönetimindeki hükümet, Bovensmilde’deki bir ilkokul rehine krizini ve De Punt’ta tren kaçırma olayını sona erdirdi. Müdahale sırasında altı saldırgan ve iki rehine hayatını kaybetmişti.

Moluklar ve Hollanda Tarihi

Moluklar, Endonezya’nın doğusundaki büyük bir ada grubunu oluşturuyor. Koloni döneminde Hollanda Hindistanı’na bağlı olan bu adalarda, 1945’te Endonezya bağımsızlığını ilan edince kanlı bir savaş başladı. Hollanda Kraliyet Kolordu'da (KNIL) görevli Moluk askerleri, Hollanda adına savaşırken kendi topraklarına dönemedi.

1951’de Hollanda, 12 bin 500 Moluk askeri ve ailelerini altı aylık süreyle ülkeye getirdi. Ancak “geçici” kalacakları beklentisi boşa çıktı; çoğu asker görevden ayrıldı ve bir daha evlerine dönemedi.

Topluluk Görüşleri

Moluk topluluğundan Antis Maryanan, Van Agt ile 2021’deki görüşmesini hatırlıyor: “Amacımız kaçırmalar değildi, sadece Hollanda hükümetinin bize yaklaşımını anlamak istemiştik. Van Agt yıllar sonra daha fazla bilgi edinmiş ve daha fazla anlayış göstermiş.”

Maryanan, Van Agt’ın kral için yazdığı özür mektubunun detaylarını aktardı. “Babam KNIL’den hemen sonra işten çıkarıldı. Bu çok acı vericiydi. Hala ödenmemiş emekli maaşı var. Özür, özellikle kraldan, yerinde olurdu,” dedi.

Ancak kuzeni Rachelle Houtman farklı düşünüyor: “Artık beklemek istemiyorum. Kendi tarihimiz ve kimliğimiz için kendimiz harekete geçmeliyiz. Ama hükümetin tarihi eğitim müfredatına dahil etmesi ve Moluk mahallelerinin korunmasına destek olması gerekiyor.”

Sergiler ve Anıt

Maluku Müzesi’nde “In Eigen Woorden” sergisi açıldı; ziyaretçiler kendi anılarını ve hikâyelerini fotoğraflara yazabiliyor. Ayrıca Het Noordbrabants Müzesi ve Herinneringscentrum Kamp Westerbork’da da Hollanda-Moluk tarihine dikkat çekiliyor.

Bu yaz, Rotterdam’daki Lloydkade’ye dikilecek ulusal anıt, Hollanda’ya ilk gelen Moluk ailelerinin hikayesini nesiller boyu yaşatacak.