Lahey'den Tarihi Karar: Myanmar, Müslüman Rohingyalara Soykırım Yapmaktan Suçlu Bulundu

3 saat önce 21

Uluslararası Adalet Divanı'ndan tarihi soykırım kararı

Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan Birleşmiş Milletler Uluslararası Adalet Divanı (ICJ), Myanmar’ın Müslüman Rohingya azınlığa yönelik uygulamalarının soykırım oluşturduğuna hükmetti. 19 Kasım 2026 tarihinde açıklanan kararda, 15 yargıçtan 9'u Myanmar'ın soykırımdan sorumlu olduğu yönünde oy kullanırken, 6 yargıç karşı oy verdi.

Kararla birlikte 1946 yılında kurulan Uluslararası Adalet Divanı, tarihinde ilk kez bir devleti soykırım suçundan sorumlu tuttu. Mahkemenin kararı kesin olup temyiz yolu bulunmuyor.

Binlerce Müslüman öldürüldü, yüz binlercesi kaçtı

Myanmar ordusu, 2017 yılında ülkenin Rakhine eyaletinde yaşayan Müslüman Rohingya azınlığa yönelik geniş çaplı askerî operasyon başlatmıştı. Myanmar yönetimi, operasyonların Rohingya silahlı direniş örgütü ARSA'ya karşı düzenlendiğini savunmuştu. Ancak Uluslararası Adalet Divanı, ordunun sivillerle silahlı örgüt üyeleri arasında ayrım yapmadığını belirledi.

Mahkeme, operasyonlar sırasında aralarında çocukların da bulunduğu binlerce sivilin öldürüldüğünü, işkence ve cinsel şiddete maruz bırakıldığını ve evlerinin yok edildiğini tespit etti.

Yargıçlar, bu eylemlerin Rohingya toplumunu dinî ve kültürel bir grup olarak en azından kısmen ortadan kaldırma amacı taşıdığına hükmetti. Yaşanan şiddet olayları nedeniyle yüz binlerce Rohingya Müslüman komşu Bangladeş'e sığınmak zorunda kaldı.

Myanmar, Rohingyaların güvenli dönüşünü sağlamak zorunda

Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar yönetimine soykırım mağdurlarına yönelik bir dizi yükümlülük getirdi. Karara göre Myanmar, ülkelerini terk etmek zorunda kalan Rohingyaların güvenli şekilde geri dönmelerini sağlamak ve parçalanan ailelerin yeniden birleşmesine yardımcı olmak zorunda. Ayrıca mağdurların ellerinden alınan mal ve mülklerinin mümkün olduğu ölçüde iade edilmesi gerekiyor. Mülklerin geri verilmesinin mümkün olmadığı durumlarda ise mağdurlara tazminat ödenmesi öngörülüyor. Tazminatların miktarı daha sonra belirlenecek.

Kayıp Rohingyalar bulunacak, sorumlular yargılanacak

Mahkeme, Myanmar'ın kaybolan veya hayatını kaybeden Rohingyaların bulunması ve kimliklerinin tespit edilmesi için gerekli çalışmaları yürütmesine de karar verdi. Myanmar yönetiminin, mağdurların uğradığı fiziksel ve psikolojik zararların giderilmesine yardımcı olması gerekiyor. Kararda ayrıca soykırımdan sorumlu kişilerin tespit edilmesi, yargılanması ve cezalandırılması istendi. Myanmar'ın benzer suçların yeniden işlenmesini önlemek amacıyla gerekli tedbirleri alması da hükme bağlandı.

Dava Gambiya tarafından açıldı, Hollanda destek verdi

Myanmar'a karşı soykırım davası, 2019 yılında Afrika ülkesi Gambiya tarafından açılmıştı. Hollanda'nın da aralarında bulunduğu çeşitli ülkeler davaya destek verdi. Uluslararası Adalet Divanı, 2020 yılında aldığı geçici tedbir kararında da Myanmar'ın Rohingya azınlığı korumak için derhal önlem alması gerektiğine hükmetmişti.

Mahkeme o dönemde Rohingyaların soykırıma uğrama konusunda ciddi risk altında bulunduğunu belirterek, Myanmar'dan olası suçlara ilişkin delilleri korumasını istemişti.

Yaklaşık yedi yıl süren hukuki sürecin ardından açıklanan nihai karar, uluslararası hukuk açısından tarihi bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde de soruşturma sürüyor

Rohingyalara yönelik suçlar yalnızca Uluslararası Adalet Divanı'nın gündeminde bulunmuyor. Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) de Myanmar'da yaşanan olaylarla ilgili ayrı bir süreç yürütüyor. İki mahkeme arasında önemli bir fark bulunuyor.

Uluslararası Adalet Divanı devletlerin uluslararası hukuktan doğan sorumluluklarını değerlendirirken, Uluslararası Ceza Mahkemesi soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları nedeniyle bireyleri yargılayabiliyor.

Gözler diğer soykırım davalarına çevrildi

Uluslararası Adalet Divanı'nın Myanmar hakkında verdiği karar, mahkemenin gündemindeki diğer soykırım davaları açısından da dikkat çekiyor. Lahey'de Rusya, İsrail, Almanya ve Ruanda ile bağlantılı ayrı davalar da bulunuyor. Bu davalar arasında Güney Afrika'nın İsrail'e karşı Gazze'deki olaylar nedeniyle açtığı soykırım davası da yer alıyor.

Ancak Myanmar hakkındaki karar, diğer davalarda otomatik olarak aynı sonuca varılacağı anlamına gelmiyor. Her dava kendi delilleri ve hukuki koşulları çerçevesinde değerlendiriliyor.

Uluslararası Adalet Divanı'nın Myanmar kararı, Rohingya Müslümanlarının yıllardır sürdürdüğü adalet arayışında tarihi bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.

Makalenin tamamını oku