Hollanda Hükümetinde Kriz Sinyalleri: D66, VVD ve CDA Arasında Vergi Planı Gerilimi

Hollanda siyasetinde azınlık hükümeti yeni bir sınavla karşı karşıya. Koalisyon ortakları Dempkratlar 66 (D66), Özgürlük ve DEmokrasi İçin halk Partisi (VVD) ve Hristiyan Demokratlar Birliği (CDA), 2027 yılına ilişkin vergi planlarının parlamentodan geçirilmesi için alışılmışın dışında bir yöntem üzerinde anlaştı. Buna göre hükümet partileri, belirli mali düzenlemelerde birbirlerinden farklı oy kullanabilecek ve muhalefet partileriyle ayrı ayrı çoğunluk arayabilecek. Lahey'de bu yeni işleyiş, koalisyon ortakları arasında bir tür “açık evlilik” olarak nitelendiriliyor.

Koalisyon ortakları birbirlerine karşı oy kullanabilecek

Normal şartlarda hükümet ortaklarının özellikle bütçe ve vergi politikalarında ortak hareket etmesi bekleniyor. Ancak Jetten hükümetinde partiler, üzerinde önceden anlaşmadıkları konularda farklı siyasi tercihler yapabilecek.

D66, VVD ve CDA, muhalefet partileriyle ayrı ayrı görüşerek kendi önerilerine destek arayabilecek. Hatta bir hükümet partisinin desteklediği mali düzenlemeye diğer koalisyon ortağı karşı çıkabilecek. Bununla birlikte partilerin birbirlerini önceden bilgilendirmeleri ve koalisyon anlaşmasında yer alan temel taahhütlere bağlı kalmaları gerekiyor.

Hükümet kaynakları bu durumu Hollanda siyaseti açısından benzersiz bir deney olarak değerlendiriyor.

CDA liderinden VVD'ye sert eleştiri

Koalisyon içerisindeki gerilimin merkezinde, CDA lideri Henri Bontenbal ile VVD arasındaki vergi politikası anlaşmazlığı bulunuyor. Bontenbal, hükümetin mali planlarının Senato'dan (Eerste Kamer) geçebilmesi için daha geniş siyasi destek sağlanması gerektiğini savunuyor. CDA liderine göre VVD'nin yüksek servet sahiplerinden daha fazla vergi alınmasına karşı çıkması, muhalefetle anlaşmayı zorlaştırıyor.

Bontenbal, televizyon programı Evada VVD'yi eleştirerek, partinin servet vergisi konusunda taviz vermek istemediğini söyledi. Hükümetin yeterli desteği sağlamadan parlamentodaki oylamaları beklemesini ise “kumarhane siyaseti” olarak nitelendirdi.

Zenginlerden daha fazla vergi alınması gündemde

Vergi tartışmalarının en önemli başlıklarından biri, yüksek servet sahiplerinin daha fazla vergilendirilmesi. Muhalefetteki Pro ve Volt partileri, varlıklı kesimlere yönelik vergilerin artırılmasını öngören bir öneri üzerinde çalışıyor. CDA'nın da bu öneriyle ilgili görüşmelere katılması, koalisyon içerisindeki anlaşmazlığı daha görünür hâle getirdi.

VVD bugüne kadar yüksek servet sahiplerine yönelik ek vergilere karşı çıkarken, CDA'nın muhalefetle birlikte hareket etme ihtimali hükümet ortakları arasında yeni bir gerilim oluşturuyor.

Siyasi gözlemcilere göre CDA'nın VVD'nin karşı çıktığı bir vergi değişikliğini desteklemesi, koalisyonun dayanıklılığı açısından önemli bir sınav olacak.

17 milyar euroluk vergi tartışması

Hükümetin karşı karşıya olduğu bir diğer sorun ise Hollanda'da tasarruf ve yatırım gelirlerinin vergilendirildiği Box 3 sisteminin yeniden düzenlenmesi. Yeni sistemin maliyetinin 17 milyar euroyu aşacağı belirtilirken, bu tutarın nasıl karşılanacağına ilişkin yeterli finansman planı bulunmaması muhalefetin tepkisini çekiyor. ChristenUnie Milletvekili Pieter Grinwis, Maliye Bakanlığını son derece sert sözlerle eleştirdi.

Grinwis, söz konusu düzenlemeyi bir maliye bakanının gerçekleştirdiği en büyük vergi aldatmacası olarak nitelendirdi.

Pro ise hükümetin planının en varlıklı kesimlere milyarlarca euroluk avantaj sağladığını, bunun faturasının diğer vatandaşlara çıkarıldığını savunuyor.

Çiçek sektörüne yönelik KDV düzenlemesi de tartışmalı

Vergi planında anlaşmazlık yaratan konulardan biri de çiçekçilik ve süs bitkileri sektörüne uygulanması planlanan KDV artışı. Hükümet, bu artışın üç ay ertelenmesi için kaynak ayırdı. Ancak BBB ve Mona Keijzer, ertelemenin yalnızca üç ayla sınırlı kalmasından memnun olmadı. Söz konusu düzenleme, özellikle Hollanda'nın önemli ekonomik sektörlerinden biri olan çiçekçilik alanında faaliyet gösteren işletmeler açısından önem taşıyor.

Azınlık hükümetinin geleceği açısından kritik sınav

Hollanda Temsilciler Meclisinde yapılacak vergi planı görüşmelerinin, D66, VVD ve CDA arasındaki ilişkileri doğrudan etkilemesi bekleniyor. Hükümetin parlamentoda kendi başına çoğunluğa sahip olmaması nedeniyle mali düzenlemelerin kabul edilmesi için muhalefet partilerinin desteğine ihtiyaç duyuluyor.

Üstelik yalnızca Temsilciler Meclisinde çoğunluk sağlanması yeterli değil. Düzenlemelerin Senato'dan da geçmesi gerekiyor.

Koalisyon ortaklarının birbirlerinden bağımsız hareket etmesine izin veren yeni yöntem, hükümetin hareket alanını genişletebilir. Ancak bu durumun siyasi anlaşmazlıkları daha da derinleştirmesi ihtimali de bulunuyor.

Lahey'de şimdi en çok merak edilen soru, hükümet ortaklarının farklı vergi politikalarını savunurken birlikte iktidarda kalmayı başarıp başaramayacağı.