Hollanda’da WIA Sisteminde Yeni Dönem: Hastalık ve İş Göremezlik Kuralları Değişiyor

Hollanda hükümeti, uzun süreli hastalık ve iş göremezlik sürecini daha anlaşılır ve uygulanabilir hale getirmek amacıyla yeni bir WIA düzenlemesini Meclis’e sundu. Düzenleme özellikle hastalanan çalışanlar, işverenler ve UWV’den WIA ödeneği bekleyen kişiler açısından önemli değişiklikler içeriyor.

Hollanda’da uzun süre hastalık nedeniyle çalışamayan kişileri ilgilendiren WIA sisteminde değişiklik yapılması planlanıyor. Hükümet tarafından hazırlanan yasa teklifi 31 Ağustos 2026’da Tweede Kamer’a sunuldu. Meclis komisyonu ise 30 Eylül’de teklif hakkında görüş ve değerlendirmeleri almaya başlayacak. Yani düzenleme henüz yürürlüğe girmiş bir yasa değil.

İşyeri doktorunun görüşü daha önemli olacak

Mevcut sistemde bir çalışan iki yıl boyunca hastalık nedeniyle çalışamazsa, işveren bu süre boyunca maaş ödemeye ve çalışanın yeniden işe dönmesi için gerekli çalışmaları yapmaya devam ediyor.

İki yılın sonunda UWV, işverenin çalışanın işe dönmesi için yeterli çabayı gösterip göstermediğini değerlendiriyor. Yeterli çaba gösterilmediğine karar verilirse işverenin en fazla bir yıl daha maaş ödemesine karar verilebiliyor.

Yeni düzenlemede ise işyeri doktorunun (bedrijfsarts) çalışanın yapabileceği işler konusundaki değerlendirmesi daha belirleyici olacak.

İşveren, işyeri doktorunun tavsiyesine uygun hareket etmişse, yeniden işe kazandırma konusunda yükümlülüklerini yerine getirmiş kabul edilmesi amaçlanıyor. Hükümet bunun hem işverenlere daha fazla güvence sağlayacağını hem de UWV doktorlarının üzerindeki iş yükünü azaltacağını belirtiyor.

WIA avanslarında önemli değişiklik

Düzenlemenin çalışanları doğrudan ilgilendiren önemli bölümlerinden biri de WIA avans ödemeleri.

UWV’deki değerlendirme bekleme süreleri nedeniyle bazı kişiler WIA başvurularının sonucunu uzun süre beklemek zorunda kalıyor. Bu süreçte kendilerine WIA avansı ödenebiliyor.

Yeni düzenlemeye göre, daha sonra yapılan değerlendirmede kişinin WIA hakkının olmadığı veya daha düşük olduğu ortaya çıkarsa, ödenen avansın geri istenmemesi yasal güvenceye bağlanacak.

Bu değişiklik, özellikle UWV kararını uzun süre bekleyen ve sonrasında yüksek miktarda borçla karşılaşma riski bulunan kişiler açısından önem taşıyor.

Wajong için de değişiklik var

Yasa teklifinde Wajong ödeneğiyle ilgili bazı düzenlemeler de bulunuyor.

Beş yıl boyunca kesintisiz çalışan ve yeterli gelir elde eden genç engelliler, belirli şartlar altında korumalı işyerinde, ücret desteğiyle veya iş koçunun desteğiyle çalışmaları halinde Wajong hakkını koruyabilecek.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?

Henüz kesinleşmiş bir yürürlük tarihi yok. Teklif şu anda Tweede Kamer’daki yasama sürecinde. 8 Eylül’de yapılan komisyon toplantısında teklif için görüşlerin 30 Eylül 2026 saat 14.00’e kadar alınmasına karar verildi. Ardından Meclis görüşmeleri ve oylama süreci başlayacak.

Kısacası: Yeni WIA düzenlemesi kabul edilirse, hastalık sonrası işe dönüş sürecinde işyeri doktorunun görüşü daha belirleyici olacak, WIA avansları nedeniyle çalışanların sonradan yüksek miktarda geri ödeme yapma riski azaltılacak ve UWV’nin iş yükünün hafifletilmesi hedeflenecek.