Hollanda’da Nexperia Davası Mahkemede: Daha Fazla Netlik Sağlanacak Mı?

Hollanda’da Nexperia Davası Mahkemede: Daha Fazla Netlik Sağlanacak Mı? Hollanda’nın Nijmegen kentinde faaliyet gösteren çip üreticisi Nexperia, geçen yıl bir anda uluslararası bir krizin merkezine yerleşti. Şirket etrafında yaşanan anlaşmazlık nedeniyle, dünya genelindeki otomobil üreticileri üretimin durma noktasına gelebileceği uyarısında bulundu. Bugün Hollanda’da şirket davalarına bakan Ondernemingskamer (Ticaret Mahkemesi), Nexperia’da yaşananlara ilişkin resmi bir soruşturma açılıp açılmayacağına karar vermek üzere dosyayı ele alacak. Dava, hem ekonomik hem de jeopolitik boyutları nedeniyle yakından takip ediliyor. Nexperia’da ne olmuştu? Nexperia’da yaklaşık bir yıldır süren huzursuzluk, geçen yıl eylül ayı sonunda açık bir krize dönüştü. Dönemin geçici Ekonomi Bakanı Karremans, durumun aciliyeti nedeniyle Soğuk Savaş döneminden kalma ve daha önce hiç kullanılmamış bir yasayı devreye sokarak şirketteki kontrolü geçici olarak devraldı. Bakanlığa göre aksi takdirde, Avrupa açısından stratejik öneme sahip bilgi birikimi ve üretim kapasitesi kıta dışına taşınma riskiyle karşı karşıyaydı. Bu müdahaleden bir gün sonra Nexperia’daki üç yönetim kurulu üyesi Ticaret Mahkemesi’ne başvurdu. Başvuruda, Çinli üst düzey yönetici Zhang Xuezheng’in (kamuoyunda bilinen adıyla Mr. Wing) şirket çıkarlarına aykırı davrandığı öne sürüldü. Yönetim kurulu üyelerine göre Mr. Wing, kendisine ait başka bir şirketten Nexperia’nın ihtiyacının çok üzerinde parça siparişi verilmesini sağladı ve şirket içindeki tüm yetkiyi elinde toplamak amacıyla kendilerini görevden almaya hazırlanıyordu. Ekonomi Bakanlığı da davaya “ilgili taraf” olarak katıldı; bu durum Hollanda’da oldukça nadir görülüyor. Mahkeme, aynı gün içinde yönetim kurulunun kaygılarını haklı bularak Mr. Wing’i görevden uzaklaştırdı ve Çinli hissedarın hisselerine el konulmasına karar verdi. Neden bu kadar dikkat çekici? Bir şirketin bu ölçekte uluslararası bir fırtınanın merkezine yerleşmesi ender rastlanan bir durum. Hollanda hükümetinin müdahalesi ve mahkemenin aldığı kararlar, Çin ile Hollanda arasında ciddi diplomatik gerilimlere yol açtı. Çin yönetimi, Nexperia’nın Çin’den çip ihraç etmesini yasakladı. Bu karar, haftalar içinde dünya genelinde çok sayıda otomobil üreticisini etkileyen tedarik sorunlarına neden oldu. Nexperia, Kasım ayında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşmelerde bile gündeme geldi. Mahkeme bugün neyi görüşüyor? Ticaret Mahkemesi bugün, Nexperia’da “doğru bir yönetim ve sağlıklı bir işleyişten şüphe edilmesini gerektiren ciddi nedenler” bulunup bulunmadığını değerlendiriyor. Bu şartın oluşması halinde, şirket hakkında kapsamlı bir soruşturma başlatılabilir. Mahkemenin, şirkete daha fazla zarar gelmesini önlemek amacıyla geçici önlemler alma yetkisi bulunuyor. Ancak bugün davaya ilişkin nihai bir karar açıklanması beklenmiyor. Ne bekleniyor? Bugünkü duruşmada, mahkemenin kararından bağımsız olarak, tarafların sunduğu kanıtların içeriği büyük önem taşıyor. Gerçekten bir “kötü yönetim” söz konusu mu, yoksa olayın henüz ortaya çıkmamış başka boyutları mı var? Kötü yönetimin kanıtlanması durumunda sonuçlar ağır olabilir. Geçtiğimiz ay iş insanı Gerard Sanderink, benzer bir kararla Centric ve Oranjewoud şirketlerini tamamen kaybetmişti. Buna karşılık, SNS Reaal davasında yapılan soruşturma, banka ve sigorta grubunun çöküşünde bilinçli bir kötü yönetim bulunmadığını ortaya koymuştu. Bundan sonra ne olacak? Nexperia çevresindeki anlaşmazlık, şirket içinden uluslararası diplomasiye kadar birçok düzlemde sürüyor. Bu durum, Ticaret Mahkemesi’nin “gerçeğin tamamını” ortaya çıkarmasını zorlaştırıyor. Otomotiv sektöründeki en büyük çip sıkıntıları şimdilik aşılmış durumda. Nexperia da yeniden sınırlı ölçekte üretim yapıyor. Ancak şirketin uzun vadeli geleceği hâlâ belirsiz. Benzer davalarda tarafların zaman içinde uzlaşmaya vardığı görülüyor. Ancak Nexperia örneğinde bunun mümkün olup olmayacağı soru işareti. Çin ile Hollanda arasındaki ilişkilerin gerilmesi ve şirket içindeki derin ayrışma, sürecin uzun süre gündemde kalacağına işaret ediyor.