Hollanda’da Kısa Bir Aradan Sonra Koalisyon Görüşmeleri Yeniden Başlıyor: “Kimler Masaya Oturacak?”

Hollanda’da Kısa Bir Aradan Sonra Koalisyon Görüşmeleri Yeniden Başlıyor: “Kimler Masaya Oturacak?” Hollanda’da hükümet kurma görüşmeleri, kısa bir aranın ardından yeniden hız kazanıyor. D66, VVD ve CDA liderleri bu hafta bir araya gelerek hem bütçe konularını hem de olası yeni ortakların sürece dahil olup olmayacağını ele alacak. Masadaki soru net: Mevcut üçlüye başka partiler eklenecek mi, eklenecekse nasıl? Resmî olarak “formasyon molası” verilmiş olsa da kulislerde temaslar kesilmedi. Partiler bu süreçte hesaplar yaptı, mesajlaştı ve olası koalisyon ya da dışarıdan destek verebilecek partilerle teması sürdürdü. Görüşmelerde iki temel başlık öne çıkıyor: Kamu maliyesi ve yeni hükümetin yapısı. Formasyon sürecini yöneten informateur Rianne Letschert’in (D66), partilerden yıl sonuna doğru “dördüncü bir partinin eklenip eklenemeyeceği” üzerine düşünmelerini istediği biliniyor. Ancak şu ana kadar net bir sonuca ulaşılmış değil. 50Plus sürprizi Son günlerde adı daha sık anılan partilerden biri, Meclis’te sınırlı sayıda sandalyeye sahip olan 50Plus. Parti lideri Jan Struijs, geçen hafta koalisyon görüşmelerini yürüten partilerden yeni yıl mesajı aldığını ve kendisiyle temas kurmak istediklerini söyledi. Struijs, “Küçük bir parti olabiliriz ama taleplerimiz var” diyerek yaşlıların alım gücünün artırılması, yaşlılara yönelik konut projeleri ve bakım hizmetlerinin öncelikleri arasında olduğunu vurguluyor. Ona göre bu süreç, bir anlamda “siyasi takas”. Üçlü koalisyonun Meclis’te yalnızca 66 sandalyeye sahip olması, bu tür arayışları zorunlu kılıyor. Çoğunluk için 76 sandalye gerekiyor. Bu nedenle 50Plus gibi küçük partiler bile, bütçe ve önemli yasalar söz konusu olduğunda kilit rol oynayabilir. Zayıf çoğunluk, zor denge Ek destek olmadan kurulacak bir azınlık hükümeti, parlamentoda kırılgan bir yapıya sahip olacak. Yasaların ve bütçelerin muhalefet desteği olmadan geçmesi zor görünüyor. Ayrıca bireysel bakanların, Meclis çoğunluğunun desteğini kaybetmeleri halinde görevden alınma riski de yüksek. Ancak olası dördüncü parti konusunda ciddi siyasi engeller bulunuyor. VVD, Joost Eerdmans liderliğindeki sağ parti JA21’in koalisyona katılmasına sıcak bakarken, D66 buna karşı çıkıyor. D66 ise GroenLinks-PvdA ittifakını tercih ediyor, fakat bu seçenek de VVD tarafından reddediliyor. JA21 lideri Eerdmans, gelişmeleri yakından izlediğini belirterek “Bekleyip göreceğiz” demekle yetiniyor. Para ve koalisyon birbirine bağlı Önümüzdeki günlerde, hükümetin planlarının ne kadara mal olacağı ve nerelerde kesintiye gidileceği netleşecek. Bu hesaplar, koalisyonun genişleyip genişlemeyeceğini de doğrudan etkileyecek. Özellikle milyarlarca avroluk tasarruf gündeme gelirse, bu çizgiyi destekleyecek yeterli sayıda partinin bulunması kritik önem taşıyor. VVD çevrelerinde, yeterli destek sağlanamazsa her bütçe görüşmesinin 2024’teki eğitim bütçesi krizine benzer kaotik süreçlere yol açabileceği endişesi dile getiriliyor. O dönemde hükümet, muhalefet partilerinden tek tek destek aramak zorunda kalmış, uzun ve sancılı müzakereler yaşanmıştı. Bu nedenle D66, VVD ve CDA, yeni hükümetin hem sayısal hem de siyasi açıdan daha sağlam bir zemine oturmasını umuyor. Önümüzdeki hafta, bu arayışın somut bir sonuca ulaşıp ulaşmayacağını gösterecek.