Hollanda’da “İpotek Faiz İndirimi” Tartışması Yeniden Siyasetin Gündeminde

Özellikle iktidardaki özgürlük ve Demokrasi İçin Halk Partisi (VVD) ile koalisyon ortakları Demokratlar 66 (D66) ve Hristiyan Demokratlar Birliği (CDA) arasında görüş ayrılıklarının derinleştiği belirtiliyor.

VVD lideri ve Başbakan Yardımcısı Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz-Zegerius, düzenlediği basın toplantısında hükümet içinde kriz olmadığı mesajını vermeye çalıştı. Ancak siyasi kulislerde, özellikle ipotek faiz indirimi dosyasının koalisyon içinde ciddi baskı yarattığı yorumları yapılıyor.

Sorunun merkezinde teknik bir açık bulunuyor

Hollanda’da ipotek kredilerinde faiz indirimi uygulaması 2001 yılından bu yana en fazla 30 yıl boyunca kullanılabiliyor. Ancak uzmanlara göre sistemde önemli bir teknik sorun bulunuyor:

Vergi dairesinin, vatandaşların bu indirimden ne kadar süre yararlandığını merkezi olarak takip edebileceği bir kayıt sistemi bulunmuyor.

Bunun temel nedeni ise gizlilik kuralları. Hollanda Vergi Dairesi’nin bu bilgileri uzun süreli olarak saklamasına izin verilmediği, vatandaşların da belgelerini onlarca yıl muhafaza etmek zorunda olmadığı belirtiliyor.

Bu nedenle 2031 yılından itibaren bazı ev sahiplerinin yasal hakları sona ermiş olsa bile 2043’e kadar vergi indirimi almaya devam edebileceği ifade ediliyor.

Kamu görevlilerinin hazırladığı raporda, hükümetin bu konuda müdahale etmek zorunda kalabileceği belirtiliyor.

Masadaki seçenekler

Raporda değerlendirilen seçeneklerden biri, ipotek faiz indiriminin 2031 itibarıyla tamamen sona erdirilmesi. Bu durumda devlet bütçesine yılda yaklaşık 1,4 milyar euro ek gelir sağlanabileceği hesaplanıyor.

Ancak bu senaryoda bazı ev sahiplerinin hâlen hak sahibi olduklarını düşündükleri bir avantajı kaybedeceği belirtiliyor.

Diğer seçenekler arasında:

• Geçiş süreci uygulanması,
• Bazı mortgage kredilerinin yeniden yapılandırılması,
• Eski krediler için indirimin 2043 yılında tamamen kaldırılması,
• Ya da sistemin kademeli olarak azaltılması bulunuyor.

Ancak özellikle son seçeneğin Hollanda Vergi Dairesi için ciddi bir idari yük oluşturacağı ifade ediliyor.

“Hollandalılar kurallara uyar” değerlendirmesi

Raporda dikkat çeken noktalardan biri de, hükümetin hiçbir değişiklik yapmaması durumunda mali zararın beklenenden daha düşük olabileceği yönündeki değerlendirme oldu.

Kamu görevlileri, birçok Hollandalının yasal hakları sona erdiğinde indirimi kullanmayı kendiliğinden bırakacağını öngörüyor.

Bu nedenle devletin uğrayacağı tahmini kaybın yıllık yaklaşık 100 milyon euro seviyesinde kalabileceği belirtiliyor.

Ancak uzmanlar, bazı vatandaşların sistemi yanlışlıkla ya da bilinçli şekilde daha uzun kullanmasının adaletsizlik yaratacağı görüşünde.

VVD üzerindeki siyasi baskı artıyor

İpotek faiz indirimi, yıllardır VVD’nin en önemli seçim vaatlerinden biri olarak görülüyor. Parti, özellikle ev sahiplerine yönelik bu avantajın korunacağını savunuyordu.

Bu nedenle koalisyon ortaklarının sistemi yeniden tartışmaya açması, VVD açısından siyasi risk oluşturuyor.

Dilan Yeşilgöz, mevcut hükümet dönemi boyunca yapılan koalisyon anlaşmalarının geçerli olduğunu vurgulayarak, “Ev sahiplerine şunu söylüyorum: Koalisyon görüşmelerinde yaptığımız anlaşmalar yürürlükte kalacak” dedi.

Ancak Yeşilgöz, ilerleyen dönemde D66 ve CDA’nın yeniden müzakere talep edebileceğini de tamamen dışlamadı.

Öte yandan Maliye’den sorumlu D66’lı Devlet Sekreteri Eelco Eerenberg, hükümetin bu konuda mevcut yasama döneminde karar vermek zorunda kalabileceğini söyledi.

Eerenberg, “Bu belirsizliğin devam etmesini istemezsiniz” diyerek konunun kabine içinde siyasi müzakerelere dönüşeceğinin sinyalini verdi.