Gaz Fiyatı Üç Katına Çıktı: Hollanda’da 700 Bin Hanenin Isınma Faturası Artabilir

Gaz fiyatı bir yılda üç katından fazla arttı

Hollanda’da toptan doğal gaz fiyatları yılın başından bu yana ciddi biçimde yükseldi. Bir megavatsaat gazın toptan fiyatı yılın başında yaklaşık 25 euro seviyesindeyken, eylül ayında 80-83 euro arasında seyrediyor. Böylece gazın toptan fiyatı üç katından fazla artmış durumda.

Bu gelişme yalnızca doğrudan gaz kullanan haneleri değil, merkezi ısıtma sistemine bağlı tüketicileri de etkileyebilir.

2027 tarifesini ACM belirleyecek. 

Hollanda Tüketici ve Piyasa Kurumu (ACM), merkezi ısıtma sistemlerinde 2027 yılında uygulanabilecek azami ısıtma tarifesini bu yılın sonunda belirleyecek.

Bunun için ACM, 10 farklı gaz tedarikçisinin 1 Ocak 2027'de başlayacak bir yıllık gaz sözleşmeleri için belirlediği fiyatları üç ayrı tarihte inceleyecek. Bu ölçümler 23 Eylül, 23 Ekim ve 23 Kasım tarihlerinde yapılacak.

Eğer bu sözleşmelerin fiyatları geçen yılki ölçüm dönemlerine kıyasla daha yüksek olursa, artış merkezi ısıtma sistemleri için belirlenen azami tarifeye de yansıyacak.

Uzmanların tahmini: Yüzde 10-45 arası artış

Nihai tarifeye henüz karar verilmiş değil. Ancak Groningen Üniversitesi'nden enerji ekonomisti Machiel Mulder, 2027'de merkezi ısıtma tarifesinin bu yıla kıyasla yüzde 10 ila 20 arasında artabileceğini tahmin ediyor.

Karşılaştırma sitesi Keuze.nl'den enerji uzmanları ise gaz fiyatlarının mevcut seviyelerde kalması halinde çok daha yüksek bir artış ihtimaline dikkat çekiyor. Uzmanların hesaplamasına göre merkezi ısıtma tarifesi gelecek yıl yüzde 40 ila 45 oranında artabilir.

Tarife yüzde 40 artarsa fatura da yüzde 40 artmayacak

Ancak merkezi ısıtma tarifesindeki yüzde 40'lık bir artış, tüketicinin toplam faturasının da yüzde 40 yükseleceği anlamına gelmiyor. Bunun nedeni, ısınma faturasının önemli bir bölümünün sabit ücretlerden oluşması.

Wirken'e göre birçok hanede toplam faturanın yaklaşık yarısı sabit maliyetlerden oluşuyor. Değişken ücretin yüzde 40 artması ve sabit ücretlerin aynı kalması durumunda, toplam fatura yaklaşık yüzde 20 artabilir.

Gaz kullanan haneler de daha fazla ödüyor

Doğal gaz bağlantısı bulunan haneler de fiyat artışından etkileniyor. Hollanda Merkez İstatistik Bürosu'nun (CBS) verilerine göre gazın ortalama değişken tedarik fiyatı ağustos ayında yılın başına kıyasla yaklaşık yüzde 11 daha yüksek oldu.

Bu oran, merkezi ısıtma faturasında öngörülen olası artıştan daha düşük. Ancak iki rakam doğrudan karşılaştırılamıyor; çünkü nihai faturayı sabit ücretler ve vergiler gibi başka kalemler de etkiliyor.

Üç ayrı ölçüm fiyat şokunu sınırlamayı amaçlıyor

ACM, 2025'ten bu yana merkezi ısıtma tarifesini belirlerken yalnızca tek bir fiyat ölçümüne bakmıyor. Düzenleyici kurum, sonbaharda üç farklı tarihte 10 gaz tedarikçisinin fiyatlarını inceliyor. Böylece piyasadaki geçici bir fiyat sıçramasının bütün bir yılın ısıtma tarifesini belirlemesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Ancak enerji ekonomistlerine göre gaz fiyatlarının üç ölçüm döneminde de yüksek kalması halinde bu mekanizmanın fiyatları sınırlama etkisi azalacak.

Azami fiyat, ödenecek gerçek fiyat olmayabilir

ACM'nin belirlediği rakam, ısıtma şirketlerinin tüketiciden mutlaka talep edeceği fiyat anlamına gelmiyor. Bu rakam yalnızca uygulanabilecek üst sınırı ifade ediyor. ACM ayrıca ısıtma şirketlerinin kârlılığını da denetliyor.

Şirketlerin maliyetleri daha düşükse, azami tarifeyi tamamen uygulayarak aşırı kâr elde etmelerine izin verilmiyor.  Ancak merkezi ısıtma sistemlerindeki rekabetin sınırlı olması tüketiciler açısından önemli bir sorun oluşturuyor. Warmtenet'e bağlı haneler genellikle başka bir ısı tedarikçisine geçemiyor.

Neden gaz fiyatı merkezi ısıtmayı belirliyor?

Merkezi ısıtma tarifesinin gaz fiyatına bağlı olması, kullanılan ısının tamamının doğal gazla üretildiği anlamına gelmiyor. Sistemin temelindeki yaklaşım, merkezi ısıtma kullanan bir hanenin benzer koşullarda doğal gazla ısınan bir haneden daha fazla ödeme yapmaması.

Ancak Hollanda'nın doğal gazdan uzaklaşmaya çalışmasıyla bu karşılaştırmanın giderek daha az anlamlı hale geldiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre gelecekte merkezi ısıtma tarifelerinin, gaz fiyatı yerine doğrudan ilgili ısıtma ağının gerçek maliyetlerine göre belirlenmesi daha mantıklı olabilir. Ancak her ısıtma ağının maliyeti farklı olduğu için böyle bir sistemin uygulanması daha karmaşık olacak.

Kritik tarihler yaklaşıyor

2027 yılında merkezi ısıtma kullanan 700 binden fazla hanenin ne kadar ödeme yapacağı, önümüzdeki aylardaki gaz fiyatlarına bağlı olacak. ACM'nin ilk ölçümü 23 Eylül'de, diğer ölçümleri ise 23 Ekim ve 23 Kasım'da yapılacak.

Bu ölçümlerdeki gaz sözleşmesi fiyatları yükseldikçe, 2027 için belirlenebilecek azami merkezi ısıtma tarifesinin de yükselmesi bekleniyor.