Brüksel: TikTok Gençler İçin “Fazla Bağımlılık Yapıcı”, AB Müdahaleye Hazırlanıyor

Avrupa Komisyonu, Çin merkezli ByteDance şirketine ait sosyal medya uygulaması TikTok’un, Avrupa Birliği (AB) kurallarını ihlal ettiğini ve özellikle reşit olmayan kullanıcıların ruh sağlığı için risk oluşturduğunu açıkladı.

Komisyonun Cuma günü paylaştığı, iki yıldır süren soruşturmaya ilişkin ara raporda, TikTok’un tasarımının genç kullanıcıları mümkün olduğunca uzun süre uygulamada tutmayı hedeflediği ve bunun “aşırı bağımlılık” yarattığı belirtildi.

Raporda, sonsuz kaydırma (infinite scroll), videoların otomatik oynatılması, sürekli gelen bildirimler ve ödül mekanizmaları gibi özelliklerin, çocuklar ve gençler üzerinde olumsuz etkiler doğurduğu vurgulandı.

“Yeterli önlem alınmadı”

AB mevzuatına göre, büyük çevrim içi platformların reşit olmayanları korumak için özel önlemler alması gerekiyor. Ancak Avrupa Komisyonu, TikTok’un bu yükümlülükleri yeterince yerine getirmediği kanaatinde.

Üst düzey bir AB yetkilisi, “Kuralların ihlal edildiğine dair yeterli kanıtımız var. TikTok’a şimdi kendini savunma fırsatı tanınıyor” dedi. Soruşturmanın sonunda şirkete yüksek para cezaları verilmesi gündemde.

Milyarlarca avroya varan ceza ihtimali

AB kuralları kapsamında TikTok’a verilebilecek cezanın, şirketin yıllık küresel cirosunun yüzde 6’sına kadar çıkabileceği belirtiliyor. Bu da teorik olarak milyarlarca avroluk bir cezaya işaret ediyor.

Ancak Brüksel bugüne kadar bu düzenlemeler kapsamında yalnızca Elon Musk’a ait X platformuna ceza verdi. O ceza da 120 milyon avro ile sınırlı kalmıştı.

TikTok ise suçlamaları reddediyor. Şirket sözcüsü, “Avrupa Komisyonu’nun geçici bulguları platformumuzu yanlış ve temelsiz şekilde yansıtıyor. Bu değerlendirmelere kesinlikle katılmıyoruz ve tüm yollarla itiraz edeceğiz” dedi.

TikTok, gençlerin uzun süre uygulamada kalmasını önlemek için ebeveyn denetimleri, ekran süresi hedefleri ve gece kullanımını sınırlayan ödül sistemleri gibi araçlar sunduğunu savunuyor.

Gece yarısından sonra yoğun kullanım

Avrupa Komisyonu ise bu önlemlerin yetersiz olduğu görüşünde. Yapılan araştırmalarda, özellikle gece yarısından sonra da çok sayıda reşit olmayan kullanıcının TikTok’ta aktif olduğu tespit edildi.

Bir AB yetkilisi, “Sistemin, kullanıcıların durmaksızın kaydırmasını engelleyecek şekilde yeniden tasarlanması gerekiyor” dedi.

Komisyon, zorunlu ekran molaları ve gece saatlerinde kullanım sınırlamaları gibi önlemleri değerlendiriyor. Mevcut ebeveyn kontrolü araçlarının ise “kolayca aşılabildiği” ifade ediliyor.

Avrupa’da sosyal medya yasakları tartışması

Avrupa genelinde çocukların sosyal medya kullanımı konusunda hararetli bir tartışma sürüyor. Avusturya, İspanya ve Fransa gençler için sosyal medya yasaklarını gündeme alırken, Avustralya bu konuda ulusal düzeyde yasak getiren ilk ülke oldu.

AB ülkeleri farklı asgari yaş sınırları belirlemeyi planlıyor. Komisyona göre bu durum bir sorun teşkil etmiyor. Bir Komisyon sözcüsü, “AB’de alkol satın alma yaşları da ülkeden ülkeye değişiyor” dedi.

Hollanda’da D66, VVD ve CDA’dan oluşan yeni koalisyon, sosyal medya için AB genelinde asgari 15 yaş sınırını destekliyor. Avrupa Parlamentosu ise bu yaşın en az 16 olması gerektiği görüşünde.

Avrupa Komisyonu, yaş doğrulaması için özel bir uygulama da geliştirdi. Bu sistem geçen yaz Fransa ve Danimarka’da pilot olarak test edildi.